ترجمه آیه (168) سوره بقره
یَا أَیُّهَا النَّاسُ کُلُوا مِمَّا فِی الأَرْضِ حَلالاً طَیِّباً وَلا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ (168)
ترجمه : ای مردم از هرآنچه در زمین حلال و پاکیزه است بخورید و از گامهای شیطان پیروی نکنید همانا اودشمن آشکارشماست .
تفسیرآسان آیه (168) سوره بقره
(یَا أَیُّهَا النَّاسُ) این ندای الله متعال است برای عموم مردم ، و الله متعال در جابجای قرآن با این ندای زیبا ما انسانها را مورد خطاب قرار داده صدا می زند، پس تو ای انسان خوب دقت کن که چه ذات محترمی برای چه کار مهمی ترا صدا می زند، آری الله متعال تمام بشریت را در اینجا صدا می زند زیرا او می خواهد حکمی را بیان کند که برای همه مفید است و همه با آن سر و کار دارند و همه برای زنده و سالم ماندن به این حکم مفید نیاز مند هستند .
(کُلُوا مِمَّا فِی الأَرْضِ حَلالاً طَیِّباً) در این قسمت از آیه الله متعال یکی ازآن پیامهایی که بعد از صدا زدن به ما انسانها می خواهد بگوید را بیان می کند و آن پیام این است : از آنچه در زمین حلال و پاکیزه است بخورید .
در این پیام الله متعال به ما انسانها اجازه داده است که از تمام خوردنیهای که بر این کره خاکی وجود دارد استفاده نموده و بخوریم بشرطی که دو صفت در آنها یافت شود یک اینکه حلال باشند و دوم اینکه پاکیزه باشند ، حلال آن است که الله متعال و رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم اجازه خوردن و استفاده نمودن از آن را برای ما داده باشند و یا اینکه ما را از استفاده و خوردن آن چیز ممانعت ننموده باشند ، و پاکیزه یعنی چیزی که به جسم ، روح و عقل ما ضرری نداشته باشد، آری طبق این آیه قرآنی هر آنچه ما می خوریم باید (حلال و پاکیزه) باشد و اگر یکی از این دو در آن نباشد استفاده از آن برای ما مجاز نیست ، بعنوان مثال خوردن گوشت خوک مجاز نیست چون هم حرام و هم مضراست ولی خوردن برخی از خوراکیهای حلال برای برخی از افراد بیمار مجاز نیست چون مضر اند .
(وَلا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ) در این قسمت از آیه الله متعال پیام دومش را برای مردم بیان نموده و آن اینکه ما انسانها از گامهای شیطان پیروی نکنیم و بر نقش گام شیطان گام بر نداریم و به مسیری که او رفته و از ما می خواهد نرویم .
شیطان به هرکس و یا چیز و یا حیوانی گویند که سرکش بوده و باعث انحراف و گمراهی گردد، لذا گاهی زن یک فرد و یا برادر یک فرد و یا دوست یک فرد هم می تواند شیطان باشد، و او را با گفتار و یا کردار ناپسند و خلاف شرع به انحراف بکشاند، لذا ما باید خوب دقت کنیم که چه کسی به ما چه دستور می دهد و یا اینکه ما را به چه سمت و سوی می کشاند تا نشود خدای ناخواسته دانسته و یا نداسته خود را راهی جهنم کنیم .
در اینجا باید گفت که (گامهای شیطان) که ما نباید از آنها پیروی کنیم (هر گفتار و کرداری است که خلاف دستورات الله متعال و خلاف فرمایشات رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم باشد)، لذا اگر ما والعیاذ بالله سخنی خلاف شریعت گفتیم و یا کاری خلاف دستورات قرآن و سنت صحیح انجام دادیم پس ما در آن وقت از گامهای شیطان پیروی نمودیم، و اگر گفتار و کردار ما همیشه برابر با شریعت بود آن وقت است که ما از گامهای شیطان پیروی نکردیم و آن وقت است که ما به این ندای پروردگار پاسخ مثبت دادیم.
(إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ) درپایان این آیه الله متعال علت و حکمت پیام دوم خودش را بیان نموده است که چرا از شیطان نباید پیروی کنید؟ و چرا نباید بر نقش گامهای شیطان گام بردارید؟ زیرا او دشمن آشکارشما انسانهاست، و هرگز دشمن خیر دشمنش را نمی خواهد، بنا براین هر حرف و سخن و وسوسه ای که شیطان در اذاهان ما انسانها می آورد هدفش فقط و فقط هلاکت ماست گرچه او اظهار محبت و دوستی هم بکند و یا اینکه مدعی نفع ما گردد .
ولی چه کنیم که متأسفانه بسیاری از ما انسانها شیطانها را دشمن خود نمی دانند که هیچ بلکه بعنوان یک دوست جگری و خصوصی همیشه همگام و همپیمان می شوند غافل از اینکه با این دوستی و همپیمانی پروردگار خویش را از خویشتن ناراض نموده و باعث تخریب دنیا و آخرت خویش گشته و خود را والعیاذ بالله مستحق عذاب الهی می گرداند ، الله متعال همه ما را از شر این دشمن آشکار نجات دهد . آمین.
در اینجا الله متعال بیان نموده اند : شیطان دشمنی آشکاری است برای ما، اگر به این جمله الله متعال دقت کنیم متوجه می شویم که دو نوع دشمن وجود دارد، یک دشمن آشکار و دو دشمن مخفی و پوشیده و شیطان دشمن آشکارما انسانهاست ، انسان اگر فردی را دشمن خودش بداند و دشمنی او برایش آشکار باشد یا اصلا فریبش را نمی خورد و یا اینکه بسیار کم به دامش می افتد، ولی اگر دشمن مخفی باشد این احتمال بسیار زیاد است که انسان بسیار بدام این دشمن مخفی بیفتد و زود تر توسط این دشمن مخفی به هلاکت برسد ، آخر ما انسانها را چه شده که از همه بیشتر به دام این دشمن آشکار می افتیم و به دستور این دشمن آشکار پروردگار خودمان از خودمان ناراض نموده و دنیا و آخرت ما را تباه می نماییم ؟!!
ترجمه آیه (167) سوره بقره
وَقَالَ الَّذِینَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنَا کَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ کَمَا تَبَرَّءُوا مِنَّا کَذَلِکَ یُرِیهِمْ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ حَسَرَاتٍ عَلَیْهِمْ وَمَا هُمْ بِخَارِجِینَ مِنْ النَّارِ (167)
ترجمه : و(در آن زمان است) کسانی که (به باطل) ازآن (رهبران گمراه) پیروی نموده اند خواهند گفت : ای کاش برای ما بازگشتی به دنیا می بود تا ما هم از آنها اظهار بیزاری می نمودیم همان گونه که آنها (امروز) از ما اظهار بیزاری نموده اند ، این چنین؛ الله به آنها کردارهایشان را نشان می دهد تا حسرت و افسوسی برآنها باشد واینها هر گز بیرون شونده گان از آتش (جهنم) نیستند.
تفسیرآسان آیه (167) سوره بقره
(وَقَالَ الَّذِینَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنَا کَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ کَمَا تَبَرَّءُوا مِنَّا) زمانی که در قیامت رهبران گمراه از پیروان خودشان اظهار بیزاری می کنند آن وقت است که پیروان فریب خورده حقیقت را در می یابند و خوب می فهمند که چقدر احمق و نادان بودند که دنیا و آخرتشان را بخاطر چه افرادبی ارزشی تباه و برباد نمودند ودر آن وقت است که ای کاش ای کاش می سرداده و می گویند ای کاش ما بازگشتی به دنیا می داشتیم تا در آنجا از اینها انتقام گرفته و اظهار بیزرای نماییم همانگونه که آنها امروز از ما اظهار بیزاری می نمایند، ولی این ای کاشها مشکلی را حل نمی کند که هیچ بلکه باعث شنکجه روحی وحسرت و افسوس بیشتری هم می شوند .
(کَذَلِکَ یُرِیهِمْ اللَّهُ أَعْمَالَهُمْ حَسَرَاتٍ عَلَیْهِمْ) الله متعال در این قسمت از آیه علت و حکمت این جریان و این اتفاق در قیامت را بیان می نماید که این اتفاق و گفتگو در قیامت در میان رهبران گمراه و پیروان آنها صورت می گیرد تا بیشتر شنکجه شده و افسوس و حسرت کردار زشت و نامناسب خویش را خورده و بیشتر زجر کشیده و بیشتر دچار شنکجه روحی و جسمی شوند، که چرا ما دنیا و آخرت ما را به دروغ در راه باطل و بی فایده صرف نموده و حالا در این سرای جاوید باید جاویدانه در عذاب الهی گرفتار شویم .
(وَمَا هُمْ بِخَارِجِینَ مِنْ النَّارِ) در این قسمت از آیه الله متعال هشدار بسیارمهمی به رهبران گمراه و پیروان آنها داده که این را خوب بدانید که اگر از این کردارزشت و اعمال ناشایست و کفر و خرافات خویش دست نکشید و بدون توبه از این دنیا بروید در آتش سوزان جهنم که هفتاد برابر آتش این دنیا داغ و سوزان است خواهید سوخت و هرگز از آن بیرون نخواهید شد و بصورت جاویدان باید در آن بسوزید و شکنجه شوید .
در این قسمت آیه یک نکته مهم است و آن اینکه عذاب هر چند سخت هم که باشد ولی اگر موقت باشد ، بهر صورت یک روزی بپایان خواهد رسید و همین که روزی به پایان می رسد عذاب را کمی بر انسان آسان تر و سبک تر می گرداند، ولی اگر عذاب سخت بصورت همیشه ای باشد این نوع عذاب با وجودیکی سخت است همین که پایانی ندارد به سختی و شدت آن چندین برابر می افزاید و انسان را به درجه ها بیشتر رنج می دهد، بهمین خاطراست که الله متعال به این رهبران گمراه و پیروان آنها در آخر این آیه گفته است : که آنها از آتش جهنم بیرون شونده نیستند (و بصورت دائمی در این عذاب سخت الهی گرفتار خواهند گشت) .
ترجمه آیه (166) سوره بقره
إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِینَ اتُّبِعُوا مِنْ الَّذِینَ اتَّبَعُوا وَرَأَوْا الْعَذَابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمْ الأَسْبَابُ (166)
ترجمه : و(بیاد آور) هنگامی را که (قیامت فرارسد، در آن وقت است) کسانی که (به باطل) پیروی شده اند از کسانی که (به باطل از آنان) پیروی نموده اند اظهار بیزرای کنند و (آن وقت است که) عذاب (الهی) را می بینند و اسباب (نجات وروابط) آنها قطع می گردد.
تفسیرآسان آیه (166) سوره بقره
(إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِینَ اتُّبِعُوا مِنْ الَّذِینَ اتَّبَعُوا) الله متعال در این آیه و آیه ی بعدی جریان از جریانات مشرکین و اهل باطل را به تصویر کشیده و بیان نموده تا شاید این بی خردان به عقل و هوش آمده و از روش نادرست خود باز آیند، آری در روز قیامت زمانی همه در حضور الله متعال جمع وحاضر می شوند آن وقت است که رهبران گمراه کننده از پیروان دنیوی خود اظهار بیزاری می کنند و به دروغ می گویند : ما اینها را نمی شناسیم و ما به اینها دستور پیروی از خویش را نداده ایم. در حقیقت این رهبران گمراه کننده فکر می کنند که با این اظهار بیزاری می توانند خودشان را نجات دهند، بهمین خاطر این دروغ را گفته تا پیروان خودشان را راهی جهنم کنند تا بلکه بشود خودشان را از عذاب الهی نجات دهند، ولی غافل از اینکه جریان آخرت با دنیا کاملا فرق می کند این رهبران گمراه کننده در دنیا براحتی طرفداران و پیروانشان را فریب داده و به وادی هلاکت می انداختند تا چند صبای بشود در این دنیا فانی باقی بمانندو عیاشی و خوشگذرانی کنند، ولی آنها فکر نمی کردند که آخرت که این گونه نیست ، آخرت دروغها زود گرفته شده و حقایق سریع آشکار می شود و هیچ کس بار گناه کس دیگری را بدوش نمی گیرد و هر کس باید به سزای اعمالش برسد ، لذا آنها با این تلاش ناکام می خواهند خودشان را از عذاب الهی نجات دهند ولی غافل از اینکه نمی توانند و بلکه رسوا شده و به عذاب الهی گرفتار خواهند شد .
(وَرَأَوْا الْعَذَابَ) مجرم زمانی که عذاب را با چشم سر مشاهده کند و جواب و عذری برای کارش و راهی فراری از عذاب هم نداشته باشد آن وقت است که قبل از گرفتار شدن درعذاب؛ رنج برده و زمان گرفتار شدن عذاب آن عذاب برآنها سخت تر خواهد بود یعنی قبل از شنکجه جسمی شکنجه روحی شده و بعد گرفتار عذابی که جسم و روح آنها را تباه و بر باد کند خواهند گشت.
(وَتَقَطَّعَتْ بِهِمْ الأَسْبَابُ) روابط و اسباب نا مشروع شاید در برخی از مواقع در این دنیا فانی در نزد افراد ظالم و فاسق کارائی داشته باشد ولی در آخرت این نوع روابط از بین رفته و دیگر استفاده از آنها ممنوع و محال می شود ، آن وقت است ، کسانی که در دنیا عادت داشتند که مشکلاتشان را با استفاده از اسباب و روابط غیر شرعی حل نمایند ، بدون اسباب نجات و بدون روابط گشته و چاره ای بجز حیرانی و گرفتار شدن درمشکلات و عذاب الهی را نخواهند داشت .
ترجمه آیه (165) سوره بقره
آیه : وَمِنْ النَّاسِ مَنْ یَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَندَاداً یُحِبُّونَهُمْ کَحُبِّ اللَّهِ وَالَّذِینَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبّاً لِلَّهِ وَلَوْ یَرَى الَّذِینَ ظَلَمُوا إِذْ یَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِیعاً وَأَنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعَذَابِ (165)
ترجمه : وبرخی از مردم علاوه از الله، همتایانی را برای الله (بعنوان معبود) می گیرند وبا آنها دوستی می کنند همانند این که با الله دوستی (می کنند) وآنانی که ایمان آورده اند (از این مشرکی ها) الله را بیشتر و سخت تردوست می دارند، واگر (می شد) کسانی که ظلم می کنند (در این دنیا) عذابی را مشاهده نمایند که ( در قیامت) می بینند (آن وقت بود که می فهمید ند) تمام توانائی وقدرت از آن الله است و الله دارای عذاب بسیارسختی است .
تفسیرآسان آیه (165) سوره بقره
(وَمِنْ النَّاسِ مَنْ یَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَندَاداً یُحِبُّونَهُمْ کَحُبِّ اللَّهِ) هرکسی به اندازه دید و شخصیت خودش برای خودش معبود انتخاب می کند ، انسانهایی که به خلقت خویش و این دنیای پر رمز و رموزدقت می نمایند پی به وجود خالق یکتا برده و فقط او را معبود دانسته و با او محبت و دوستی می کنند ولی انسانهای کوتاه نظر و یا فریب خورده دنبال مخلوقاتی همچون خویشتن و یا کوچک تر و بی اهمیت تر از خویش گشته و سپس آنها را معبود گرفته و با آنها محبت و دوستی می کنند، این نوع افراد فریب خورده همیشه تلاش بی ارزش و سعی لا حاصل نموده و خودشان را با دستان خودشان به وادی هلاکت می اندازند .
(وَالَّذِینَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبّاً لِلَّهِ) در این قسمت از آیه الله متعال به نوعی از اهل ایمان و محبت آنها نسبت به الله متعال تعریف و تمجید نموده است، و اولین کسانی که در این تعریف و تمجید الهی داخل اند یاران رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم می باشند .
در اینجا باید یک نکته بسیار مهمی را متذکر شوم و آن اینکه محبت با الله متعال درپیروی از دستورات الله متعال و در عمل نمودن به قرآن مجید واضح می گردد لذا هر مسلمانی که بیشتر پایبند به دستورات الهی و بیشتر عامل به قرآن مجید باشد او بیشترالله متعال را دوست می دارد و هر کس به دستورات الهی و کتاب الهی کمتر عمل نماید محبت و دوستیش به الله متعال به همان اندازه کمتر خواهد بود .
(وَلَوْ یَرَى الَّذِینَ ظَلَمُوا إِذْ یَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِیعاً وَأَنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعَذَابِ) در این قسمت از آیه الله متعال کفار و ظالمین را ازعذاب خود ترسانده و به آنها متذکر می شود که (اگر (می شد) کسانی که ظلم می کنند (در این دنیا) عذابی را مشاهده نمایند که ( در قیامت) می بینند (آن وقت بود که می فهمید ند) تمام توانائی وقدرت از آن الله است و الله دارای عذاب بسیارسختی است .
در این قسمت از آیه دو مطلب مهم دیگر نیز ذکر شده است :
مطلب اول : (أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِیعاً) آری توان و قدرت همه و همه از آن الله متعال است و اگر در این دنیا قدرت اندکی را در بشر و یا غیر بشر مشاهده می کنیم آن نیز از آن الله متعال است؛ زیرا الله متعال آن توان و قدرت را به او داده و هر لحظه که بخواهد می تواند آن را از او بگیرد ، لذا هیچ قدرتمند و توانمندی نباید به قدرت و توانش بنازد، چون این توان و قدرت را الله متعال به او داده است و هر لحظه که بخواهد می تواند از او گرفته و او را بی توان و بی قدرت و خوار و ذلیل و ضعیف نماید، و این در حقیقت هشداری برای تمام ظالمینی است که اگر اندک قدرت و توانی را الله متعال به آنها داده آنها از آن سوء استفاده نموده و با آن خلق خدا را می آزارند و شنکجه و عذاب می دهند و گرفتار انواع و اقسام سختی ها می کنند غافل از اینکه اولا: این قدرت را ذاتی به آنها داده و که خودش بی نهایت قدرتمند تر از آنهاست لذا می تواند هر لحظه ای که بخواهد آن قدرت را از آنها گرفته و به کسی دیگری داده تا همان گونه که او به دیگران ظلم می نموده آن صاحب قدرت جدید با او بر خورد کند کمی به حکام ظالم دنیا و پایان حکومت آنها توجه نمایید به این حقیقت پی خواهد برد .
درثانی : الله متعال هرکسی را به نوعی در این دنیا آزمایش می کند یکی را با مال و ثروت و دیگری را با فقر و تنگدستی ، یکی با دادن حکومت و قدرت ،خلاصه هر یکی را با هرآنچه او مناسب بداند آزمایش می کند واین ما انسانها هستیم که باید در این امتحانات الهی کامیاب شویم و از آن نعمات و قدرتهای که الله متعال بصورت موقت و برای امتحان در اختیار ما گذاشته درست بهره برداری و استفاده نماییم و با آنها دنیا و آخرت ما را بسازیم نه اینکه والعیاذ بالله با آنها به مبارزه با الله و دوستان الله پرداخته و دنیا و آخرت خودمان را تباه و بر باد کنیم .
مطلب دوم : (وَأَنَّ اللَّهَ شَدِیدُ الْعَذَابِ) آری الله متعال به ظالمین ، کافرین و فاسقین سخت عذاب دهنده است ، و اینکه الله متعال سخت عذاب دهنده است هشداری است برای ظالمین و گنه کاران تا از صفت (غفوریت یعنی اینکه الله متعال بسیار آمرزنده است و یا صفت رحمان و رحیم که به معنای بی نهایت مهربان و رحمتگر است) سوء استفاده نکنند، متأسفانه امروزه بنا بر فهم غلط از دین و صفات الهی؛ بسیاری از گنه کارها زمانی که به آنها تذکر داده می شود که دست از گناهان بکشید، فورا در جواب می گویند (خدا غفور و رحیم) است ، آری در این شکی نیست که الله متعال (غفور و رحیم) است ولی تو گنه کار ، تو خلاف کار، توی ظالم ، چه بدانی که غفوریت و رحمیت الله متعال شمال حال تو خواهد شد و یا اینکه تو والعیاذ بالله گرفتار عذاب سختی الهی خواهید گشت، زیرا الله متعال (شدید العذاب) نیز هست .
در ثانی: صفت غفوریت و رحمیت الله متعال را دلیل بر جواز ویا ادامه انجام گناهان آوردن فریب شیطانی است ، شیطان لعین می خواهد از این طریق نیز افرادی را به گناهان بکشاند، پس ما باید متوجه مکرها و حیله های این دشمن قسم خورده باشیم و هر گز گرفتاردامهای پر زرق و برق او نشویم .
ترجمه آیه (164) سوره بقره
إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْکِ الَّتِی تَجْرِی فِی الْبَحْرِ بِمَا یَنفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنزَلَ اللَّهُ مِنْ السَّمَاءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْیَا بِهِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِیهَا مِنْ کُلِّ دَابَّةٍ وَتَصْرِیفِ الرِّیَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَیْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ لآیَاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ (164)
ترجمه : همانا در آفرینش آسمانها و زمین و متفاوت بودن و در پی یکدیگررفت و آمد نمودن شب و روز و کشتی هایی که در دریا در برای نفع مردم درحرکت اند و آن آبی را که الله از آسمان فرو فرستاده و سپس با آن زمین را بعد از مرگش زنده می نماید و(دراینکه الله متعال) در زمین هر نوع حیوان و جنبنده ای را منتشر نموده است ودر گردش بادها و ابری که در میان آسمان و زمین مسخر است (در) همه اینها نشانیهای برای قومی اند که می فهمند.
تفسیر آسان درفهم آیه (164) سوره بقره
(إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ) یکی از دلایلی که الله متعال برای اثبات وجود و وحدانیت خودش در قرآن بسیار ذکر می کند وجود مخلوقات و نحوی آفرینش آنها ست ، در این آیه نیز الله متعال آفرینش زمین ،آسمانها ،ابرها، ووو را مثال زده و سپس درآخرفرموده : همه اینها نشانیهایی اند برای قومی که می فهمند یعنی افراد فهمیده با تفکر و تدبر در این مخلوقات پی به وجود یکتای پروردگارجهان می برند و با آگاهی و بصیرت کامل اعتراف به وجود الله یکتا و بی همتا می کنند .
آری تفکر در آفرینش زمین و آسمان هر فرد عاقل را مجبور به اعتراف به وجود الله یکتای و بی همتا می نماید، آسمان با آن زیبای و تمام سیارها و ستارهایی که در زیراین آسمان قرار دارند و زمین با تمام کوهها و صحراها و دریاها و سایر مخلوقات موجود بر این زمین، همه و همه اینها دلالت براین دارند که یک ذات بسیار آگاه و حکیمی اینها را آفریده و آن ذات کسی نیست بجز الله متعال .
(وَاخْتِلافِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ) متفاوت بودن شب روز و در پی یک دیگر رفت و آمد نمودن و کوتاه شدن یکی و دراز شدن دیگری؛ همه اینها از نشانیهای وجود ذات الله متعال می باشد ، که همه این امور با یک نظم و ترتیب خاصی و بدون هیچ بی نظمی اتفاق می افتد، و شب با تاریکیش آرامش و استراحتی برای ما انسانها و روز با روشنیش وقت کار و امرار معاش برای ما انسانهاست، این تاریکی شب و این روشنی روز؛ جمال و زیبایی است که به جمال این دنیا افزوده شده است ، شما یک لحظه تصور کنید که اگر یکی از شب و روز نمی بود و همیشه در دنیا شب می بود و یا اینکه همیشه در دنیا روز می بود چه اتفاقی می افتاد؟ و اوضاع و احوال ما انسانها چه می شد؟ و زندگی در این دنیا چه گونه بر ماسخت و طاقت فرسا می شد؟.
(وَالْفُلْکِ الَّتِی تَجْرِی فِی الْبَحْرِ بِمَا یَنفَعُ النَّاسَ) یکی دیگر از دلایل وجود ذات الله یکتا وبی همتا همین قایق ها ، کشتی ها ، ناوها و لاندیگرافهای است که با تمام بار و سنگینی که برآنها حمل می شود باز هم بر روی آب در حرکت اند وبدون اینکه در زیرآب فرو بروند برسطح آبهای دریاها و اقیانوسها به مسیر دلخواه بشررفته تا به مقصد مقصود برسند و انسانها از آنها در سیاحت، تجارت ،ماهیگری، مسافرت و جنگ ها استفاده می کنند. پس تو ای انسان عاقل کمی فکر کن که اگر ریگ کوچکی را بر روی آب بیندازی فورا در زیر آب فرو رفته و حتی یک ثانیه بر روی آب باقی نمی ماند و لی این کشتیها و ناوها با تمام آن بار و سنگینی که برپشت آنهاست بر روی آب مانده و فرو نمی روند! تو ای انسان عاقل کمی دقت کن که اگر این قایق ها ،کشتیها، لاندیگرفها و ناوها نمی بودند ما انسانها چگونه می توانستیم از دریاها استفاده کنیم!.
(وَمَا أَنزَلَ اللَّهُ مِنْ السَّمَاءِ مِنْ مَاءٍ فَأَحْیَا بِهِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا) زمین بی گیاه مرده با آبی که از آسمان فرستاده می شود زنده و سرسبزمی شود و باعث ایجاد رزق و روزی برای مخلوقات موجود بر پشت خود می گردد ، این آب را چه کسی فرستاده و این زمین مرده را چه کسی زنده نموده و این گیاهان و میوه جات و سبزیجات رابرای موجودات ساکن بر این کره خاکی چه کسی آفرید؟ این سوالها همه یک جواب دارند و آن اینکه همه و همه این کارها را الله متعال نموده است و همه آنها دلیل بر وجود آن ذات یکتا و بی همتا ست .
(وَبَثَّ فِیهَا مِنْ کُلِّ دَابَّةٍ) تمام خزندگان، درندگان، پرندگان همه و همه اینها را الله متعال برای استفاده ما انسانها بر این کره خاکی آفریده و انتشار داده است که تفکر در هریک از این موجودات انسان را مجبور به اعتراف می نماید که با صراحت کامل بگوید (لا اله الا الله) .
(وَتَصْرِیفِ الرِّیَاحِ) گردش بادهایی که گاهی باعث حرکت کشتی های بادبانی می شود ، و گاهی باعث بارآورنمودن برخی درختان می گردد و گاهی باعث حرکت ابرها و گاهی هم باعث شنکجه و عذاب دادن افراد خلاف کار می گردد، این باد با دها کارهایی که به او سپرده شده تفکر در آن و حکمت های خلقت آن انسان را به این تفکر وا می دار که چه کسی این باد را با این همه کارها و حکمتها آفریده است ؟، انسان عاقل بعد از تفکر و تدبر به یک جواب می رسد و آن اینکه ذات بسیارحکیمی آن را آفریده که تمام این جهان را آفریده است .
(وَالسَّحَابِ الْمُسَخَّرِ بَیْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ) ابرهای که گاهی باد و گاهی باران و گاهی برف و گاهی ژاله در میان آسمان و زمین با خود گرفته واز این قسمت کره خاکی به آن قسمت حمل و نقل می کنند، و گاهی آنچه را با خود می برند می برد باعث رحمت شده و گاهی هم باعث عذاب و نابودی می گردد ، آخر سوال اینجاست که چه کسی به این ابرها این مأموریت را داده تا این کارها را انجام دهند؟ و آخر چه کسی این ابرها را به این حالت آفریده است ؟ جواب یکی است که آفریدگار و دهنده این امور به ابرها فقط و فقط الله یکتا و بی همتاست .
(لآیَاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ) در آخر الله متعال نتیجه گیری نموده است که آفرینش زمین و آسمانها و کشتتی ها و ابرها ووو ...همه و همه اینها نشانی های برای وجود الله یکتا و بی همتا اند ، ولی این نشانیها را کسانی درک می کنند که دارای عقل و فهم بوده و این عقل و فهم خودشان را با خواهشات و خرافات و فریبهای شیطان مخدوش نکرده باشند، این نوع افراد عاقل و فهمیده با تفکردر این مخلوقات پی بوجود یکتا و بی همتای الله متعال می برند ، و سپس در مقابل آن ذات سرتعظیم خم نموده و به عبادت و پرستش او مشغول می شوند و فقط و فقط از دستورات او پیروی می نمانید و هرگز با دستورات او مخالفت نمی کنند.
ترجمه آیه (163) سوره بقره
وَإِلَهُکُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ (163)
ترجمه : معبودتان همان معبود به حق یکتایی است که بجز او که کاملا مهربان و بی نهایت رحمتگراست ، دیگر معبود به حقی وجود ندارد .
تفسیرآسان آیه (163) سوره بقره
(وَإِلَهُکُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ) در این آیه دو نوع توحید به اثبات رسیده است :
1 - توحید الوهیت .
2 - توحید اسماء و صفات .
توحید الوهیت از (وَإِلَهُکُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ) به اثبات می رسد ، و توحید الوهیت یعنی اینکه ما معتقد باشیم که فقط الله؛ معبود به حق است و تمام عبادتها تنها باید برای اوانجام شود. وما باید تنها او را پرستش و عبادت کنیم و تمام عبادتها را برای او انجام دهیم، این توحیدی است که تمام انبیاء علیهم السلام بخاطرآن فرستاده شده اند و این توحیدی است که کفار قریش و سایر کفارآن را قبول نداشتند و بخاطر آن با رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم جنگیدند، و این توحیدی است که حتی بسیاری از مسلمانان آن را خوب نفهمیده و در آن دچار اشکال اند .
توحید اسماء و صفات از (هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ) به اثبات می رسد، و توحید اسماء و صفات یعنی اینکه ما معتقد باشیم که در قرآن و احادیث صحیح برای الله متعال نام ها و صفاتهایی ذکر شده است و ما آنها را بدون اینکه تحریف و یا رد نماییم و بدون اینکه توجیح و تأویل کنیم همان گونه که آمده اند قبول داریم از بیان کیفیت برای آنها دست کشید و بر مراد و مقصد الله قبولشان داریم ، در این آیه دو صفت از صفات نیک الله متعال که همان (الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ) باشد ذکر شده است .
ما اگر به تمام آیاتی که درقرآن مجید در باره الله متعال آمده است دقت کنیم خواهیم یافت که الله متعال برای اثبات وجود و یگانی خویش دو نوع دلیل ارائه نموده اند :
1 - مخلوقات خودش را ذکر نموده و سپس بعد از ذکر آنها پرسیده که اینها چه کسی آفریده است؟ و یا اینکه با ذکر مخلوقات ما را به تفکر و تدبر وا داشته تا از فکر در خلقت عجیب مخلوقات؛ پی به وجود خالق یکتا ببریم .
2 - الله متعال با ذکر نام ها و صفات زیبای خود ؛ خودش را برای ما معرفی نموده است ، لذا هر چند ما در باره توحید اسماء و صفات الله متعال آگاهی بیشتری داشته باشیم ، بیشتر به عظمت و بزرگی الله پی خواهیم برد و یقین ما نسبت به الله متعال بیشتر و بیشتر خواهد شد، و این نوع توحید نیز از توحیدهایی است که بسیاری از ما مسلمانان بنا بر عدم رجوع و دقت در آیات و احادیث صحیح وبا تحت تأثیر قرار گرفتن ازافکار کلامی و فلسفی و عقل گرایی؛ در فهم آن دچار اشتباه شده اند .
درآخر مناسب می دانم که در باره توحید اسماء و صفات الله متعال بگویم : هیچ کس الله متعال را از خود الله متعال بهتر نه شناخته و نه می تواند معرفی کند و هیچ کس در بیان اوصاف الله متعال دقیق تر از رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم نمی باشد ، الله و رسول در بیان نام ها و صفات الله متعال بهترین ، مناسب ترین و دقیق ترین کلمات را بکار برده اند، لذا برهر مسلمان واجب است که همان کلماتی را که الله و رسولش در باره الله متعال و صفات او بکار برده؛ بکار ببرد و همانگونه که خود رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم و صحابه رضی الله عنهم و سایر سلف صالح و تمام ائمه ما فهمیده اند بفهمد، این سالم ترین و درست ترین روش در باره فهم توحید اسماء و صفات و سایر امور دینی است .
ترجمه آیه (161) و (162) سوره بقره
إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ کُفَّارٌ أُوْلَئِکَ عَلَیْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلائِکَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِینَ (161)
ترجمه : همانا کسانی که کفر نموده اند و مردند و در حالی که آنان (از) کفار(بودند) این گروه بر آنان نفرین الله و فرشته گان و تمام مردم می باشد .
خَالِدِینَ فِیهَا لا یُخَفَّفُ عَنْهُمْ الْعَذَابُ وَلا هُمْ یُنظَرُونَ (162)
ترجمه: جاویدانان دراین (نفرین) اند و نه هم ازآنان عذاب (آخرت) کم خواهد شد و نه هم (در قیامت) به آنان نظر(لطف و مرحمت) خواهند شد .
تفسیر آسان آیه (161) و (162) سوره بقره
(إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ کُفَّارٌ أُوْلَئِکَ عَلَیْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلائِکَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِینَ) در این آیه الله متعال یک هشداری به تمام انسانها می دهد و آنها را از عواقب بسیار خطرناک کفر برحذر می دارد و با صراحت می فرماید : که هر کس با کفر از دنیا برود نفرین الله و فرشته گان و تمام مردم بر اوخواهند بود ، زیرا افرادی که شکر الله متعال را بجا نیاورند و به جای ایمان به الله متعال که آنها را آفریده و از بسیاری از نعمات آنها را بهرمند نموده است دست به ناشکری و کفر زده اند واقعا که این نوع افراد مستحق نفرین و لعنت اند، و کسانی که نفرین الله و فرشته گان و تمام مردم بر آنها بود در حقیقت آنها بدترین افراد اند و در سرای آخرت هر گز از عذاب الهی نجات نخواهند یافت و همیشه در عذاب جاویدان الهی خواهند ماند و در آتش سوزان جهنم خواهند سوخت .
(خَالِدِینَ فِیهَا لا یُخَفَّفُ عَنْهُمْ الْعَذَابُ وَلا هُمْ یُنظَرُونَ) در این آیه الله متعال این مطلب را بیان نموده که نفرین الله و فرشته گان و تمام مردم بر کفار بصورت موقت نخواهد بود بلکه بصورت همیشه ای در این نفرین باقی خواهند ماند ، علاوه از این نفرین دچار عذاب الهی خواهند شد و هر گز این عذاب هم از آنها سبک گردانیده نخواهد شد و هر گز به آنها نظر لطف و مرحمت نیز نخواهد شد و همیشه با دید خشم و غضب به آنها نگاه خواهد شد .
در اینجا باید یک مسأله را بیان نمایم و آن اینکه شاید برخی بپرسند که چرا برای کفاراین نوع عذابهای سخت و همیشه ای در نظرگرفته شده است و در حالی که آنها مدت اندک عمر دنیوی خویش را دچار این گناه بودند و لی در دنیا جاویدان باید بطور دائمی و همیشه ای در عذاب بمانند ؟!
در جواب باید گفت: عدالت و انصاف این است که تنبیه ها و عذاب ها و شکنجه ها به اندازه جرم افراد باشد و نه بیشتر از آنها و در اینجا نیزهمین گونه است، در دنیا گناه و جرمی بزرگ تر از کفر نیست لذا برای آن بزرگ ترین عذاب که همان عذاب و شکنجه جاویدان در جهنم باشد مد نظر گرفته شده است، برای بهتر واضح شدن این مطلب به تفصیل و توضیح این سخن در ذیل توجه فرمایید:
آری کفر بزرگ ترین جرم است زیرا کسی که کفر می ورزد ، ذاتی که او را آفریده و به او دست و گوش و چشم و عقل و دها و بلکه صدها و هزارها نعمت دیگر داده را قبول نمی کند و بلکه به او دها و صدها توهین می کند و ازتمام نعمتهای که الله در اختیار او گذاشته است استفاده می کند و با این وجود ناشکری و کفران نعمت می کند، نمک را می خورد و نمک دان را می شکند و غذا را می خورد و به صاحب خانه توهین و بی احترامی می کند، این است که چنین فردی مستحق بدترین نوع عذاب و شکنجه است ، ما در همین دنیای فانی می بینیم که هر چند جرم بزرگ تر باشد، شکنجه و زندانی و حکم آن هم سخت تر و بیشتر خواهد بود ، بعنوان مثال یک فرد مقدار زیادی مواد مخدر حمل نموده و در حین حمل مواد مخدر گرفته شده است و این فرد دادگاهی شده و قاضی برایش حبس ابد بریده است و او (یکصد و بیست سال) عمر نموده است این فرد زمانی که با مواد گرفته شده (بیست سال) داشته و تا زمان مرگ (صد سال) در زندان بوده است، حالا چراکسی نمی گوید: که به این فرد ظلم شده او یک روز این مواد را حمل نموده لذا چرا صد سال در زندان بماند، بلکه همه می گویند: چون جرمش زیاد بوده لذا حبس و زندانی طولانی برایش بریده شده است ، جریان کفر و عذاب جاویدان الهی نیز این گونه است .
نکته دیگری که از این دو آیه فهمیده می شود این است که کفر بدترین جرم است و به همین خاطر کسی که مرتکب این جرم می شود او بدترین مجرم است، و اگر قبل از مرگ دست از این جرم بکشد گرفتار نفرین الهی و عذاب جاویدان الهی نمی شود زیرا این عذاب های مذکور در این دو آیه برای آن دسته از کفار است که با کفر از دنیا بروند ولی اگر قبل از مرگ توبه نموده و از کفر باز گشته و به اسلام رو آورند آن وقت است که رحمت الهی شامل حال آنها خواهند شد و در آن سرا در بهشت جاویدان الهی از نعمت های جاوید الهی بهرمند خواهند گشت .
نکته دیگری که از این آیه فهمیده می شود این است که فرشته گان؛ کفار مرده را لعنت و نفرین می کنند و همچنین برای مسلمانان جایز و بلکه ضروری است که افرادی که با کفر از دنیا رفته اند را نفرین و لعنت کنند، و به همین خاطر است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم به یکی از یارانش فرمودند : هرگاه به قبر کافری گذر نمودی او را به آتش جهنم خوش خبری بده، یعنی: بگو: آتش جهنم گوارای وجود تو باد .
ترجمه آیه (158) سوره بقره
إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَیْتَ أَوْ اعْتَمَرَ فَلا جُنَاحَ عَلَیْهِ أَنْ یَطَّوَّفَ بِهِمَا وَمَنْ تَطَوَّعَ خَیْراً فَإِنَّ اللَّهَ شَاکِرٌ عَلِیمٌ (158)
ترجمه : همانا (کوه) صفا و (کوه) مروه از علامات و نشانی های (دین) الله است پس هر کس حج خانه (کعبه) نمود و یا عمره کرد پس براو گناهی که بر این دو (کوه صفا و مروه) طواف کند( و بر آنها رفت و آمد داشته باشد) و هرکس بدلخواه خود کار خیر و نیکی انجام داد برای او بهتر است و همانا الله شکر پذیر و بی نهایت داناست .
تفسیر آسان آیه (158) سوره بقره
(إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ) صفا و مروه دو کوه اند که در شهر مکه مکرمه قرار دارند وبرای کسی که حج و یا عمره انجام می دهد ضروری است که هفت بار بر این دو کوه چرخیده ورفت و آمد کند ، و این رفت و آمد باید از صفا شروع و بر مروه ختم شود.
از آنجایی که حج رکنی از ارکان اسلام است و عمره یکی از بهترین اعمال اسلامی است و هر دوی اینها بدون رفت و آمده بر کوه صفا و مروه تکمیل نمی شوند بدین خاطر الله متعال در این آیه این دو کوه را نشانی دین الهی معرفی نموده است .
(فَمَنْ حَجَّ الْبَیْتَ أَوْ اعْتَمَرَ فَلا جُنَاحَ عَلَیْهِ أَنْ یَطَّوَّفَ بِهِمَا) در دوران جاهلیت گروهی از عربها بودند که در ایام حج بر این دو کوه طواف نمی کردند و برعکس گروه دیگری بودند که بر این دو طواف می کردند زمانی که اسلام آمد و آنها مسلمانان شدند هر دو گروه طواف بر این دو کوه را از امور جاهلیت دانسته و احساس گناه می کردند ، لذا این آیه نازل شده و به آنها فهماند که رفت و آمد بر صفا و مروه گناه ندارد و بلکه از علامت ها و نشانی ها دین الله متعال است ، پس بر این دو طواف نموده و با این کار حج و عمره خویش را تکمیل نمایید.
(وَمَنْ تَطَوَّعَ خَیْراً فَإِنَّ اللَّهَ شَاکِرٌ عَلِیمٌ) هرکس به دلخواه خویش و بدون اینکه اسلام بر او امری را واجب نموده باشد عمل نیکی را انجام دهد همانند اینکه حج و عمره نفلی و یا هرعمل نفلی دیگری انجام دهد، این عملش را الله متعال پذیرفته و به او اجر و ثواب خواهد داد زیرا الله متعال شکر پذیر است و بسیار دانا است که چه کسی برای الله متعال چه کاری را انجام می دهد .
در این قسمت از آیه دو صفت از صفات الهی آمده که همان (شَاکِرٌ) و (عَلِیمٌ) باشد؛ ذکر شده است ، (شَاکِرٌ) یعنی شکر پذیر، پس تو ای خواهر و برادر مسلمان این را به یقین بدان که هر گفتار و یا کردار نیکی که داشته باشی و آنها را مخلصانه بعنوان شکر برای الله متعال انجام داده باشی ، هر گز ضایع نخواهد شد و الله متعال شکر ترا پذیرفته و در مقابل به تو نعمت های بیشتری خواهد داد و یا سختی ها و مشکلات زیادی را از تو دور خواهد کرد .
صفت دیگر الله که در این آیه ذکر شده (عَلِیمٌ) است یعنی ذات بسیار دانا و بی نهایت آگاه ، ذاتی که از تمام حرکات و سکنات تو آگاه بوده و از گفتار و کردار و ایده ها و اندیشه های تو، حتی از خود تو و هر کس دیگر بیشتر آگاه و باخبر است ، لذا اینجا نمی شود دغل بازی و حیله گری کرد ، اینجا فقط عمل نیکی می خواهد که با اخلاص و صداقت کامل انجام شده باشد ، زیرا او هر از کار و هر چیز و هر کس کاملا آگاه و با خبر است .
ترجمه آیه (157) سوره بقره
أُولَئِکَ عَلَیْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولَئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ (157)
ترجمه : اینها (کسانی) اند که تعریف ها و بخشش ها از جانب پروردگارشان و رحمت او شامل حال آنها خواهند شد و اینها (کسانی) اند که فقط هدایت شونده گان اند .
تفسیر آسان آیه (157) سوره بقره
(أُولَئِکَ عَلَیْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ) این نوع افرادی که زمان مصیبت (إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ ) گفته و خود را تسلیم قضا و قدر الهی می دانند ، الله متعال برآنها رحمت عنایت نموده و آنها را مورد بخشش و تعریف خویش قرار می دهد .
(وَأُولَئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ) این نوع افراد هدایت شده گان اند زیرا راه حقیقت را شناخت خود و تمام مخلوقات را تحت ملکیت و قضا و قدر الهی دانسته و به قضا و قدر الهی راضی شده و خویش را تسلیم الهی می داند.
آری برادر و خواهر مسلمان الله مهربان در این ندای خویش از تو خواسته که در زمان مشکلات با صبر و برپائی نمازاز او کمک خواسته و هرگز به کسانی که در راه الله کشته می شوند مرده نگوئی و این را بدانی که الله متعال ترا با انواع و اقسام آزمایشات می آزماید؛ تا ببیند که آیا در امتحانات الهی کامیاب می گردی، و یا در فهرست ناکامان قرار می گیری ، پس توای خواهر و برادر دینی من کوشش کن که با صبر و نماز از غمهایت بکاهی، و با تن دادن به قضا و قدر الهی کوله بار سختی ها را از دوشت پایین آوری، و با این طریق دنیای راحت و آخرتی آباد داشته باشی .
ترجمه آیه (156) سوره بقره
الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِیبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ (156)
ترجمه : (صبرکننده گان واقعی) کسانی اند که چون مصیبتی بدانها برسد گویند: همانا ما فقط از آن الله هستیم و قطعا ما (از ) بازگشت کننده گان به سوی اوهستیم .
تفسیر آسان آیه (156) سوره بقره
(الَّذِینَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِیبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ) صبر کنندگان کسانی اند که چون به آنان مصیبت و سختی برسد قبل از هر چیز (إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ ) و بدین مطلب مهم اقرار می کنند که تمام وجود و اموالشان و سایر مخلوقات از آن الله است و بازگشت اوو همه را بسوی الله متعال است، با این اعتراف از غم خود کاسته و تن به قضا و فدر الهی می دهد .
مصیبتی که در آیه ذکر شده عام و کلی می باشد، و هر نوع مشکل و سختی اعم از مالی و جانی و سایر مشکلات و سختی ها را در بر می گیرد که یک مسلمان زمانی که گرفتار هر یک ازآنها می شود؛ می گوید : (إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ ) و با گفتن این جمله خود را بی هیچ دانسته و مالک اصلی معبود به حق دانسته و خود و تمام مخلوقات را رونده و بازگشت کننده بسوی او دانسته و همه را فانی و از بین رونده دانسته و تنها ذات جاویدان الله متعال را دانسته است .
ترجمه آیه (155) سوره بقره
وَلَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ (155)
ترجمه : و قطعا الله متعال شما را با چیزی از ترس و گرسنگی و کمبود اموال و جانها و میوجات امتحان و آزمایش خواهند نمود و(توای محمد) صبرکننده گان را بشارت بده .
تفسیر آسان آیه (155) سوره بقره
(وَلَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ) در این آیه الله متعال خطاب به اهل ایمان می فرماید: که قطعا ما؛ شما را در این دنیا آزمایش و امتحان می نمایم تا ببینم که کدام یک از شما در این امتحان ها کامیاب و کدام یک نام می گردید .
برخی آزمایش هایی که الله متعال در این آیه ذکر نموده که اهل ایمان را بدانها گرفتارو آزمایش می نماید از قرار زیرمی باشد :
1 - (بِشَیْءٍ مِنَ الْخَوْفِ) یک توع امتحان ؛ امتحان با ترس این است که فرد از عمل به اسلام بترسد و در این باره از دشمنان اسلام احساس خطر کند ، در این زمان فرد اگربه حد توان به اسلام عمل نموده وآن را به دیگران رساند او دراین امتحان کامیاب شده است واگر از عمل به اسلام و دعوت به آن به حد توان سرباز زد و یا از ترس دین را رها نمود اودراین امتحان نا کام گشته است ، که باعث خشم الله متعال خواهد شد .
2 - (وَالْجُوعِ) گرسنگی و کمبود مواد غذائی نوع دیگر از آزمایشات الهی است و در این زمان اگرفرد راه دزدی ورشوه خواری و سایر راه های حرام را در پیش گرفت او در امتحان ناکام شده است و اگر او با گرسنگی و کم بود مواد غذائی برآنچه الله متعال به او داده کفایت و قناعت نمود او دراین امتحان الهی کامیاب گشته است .
3 - ( وَنَقصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ) کمبود اموال؛ نوع دیگری از آزمایشات الهی است، که بسیاری از افراد را الله متعال به این نوع آزمایشات می آزماید ، یا اموال آنها را از آنان گرفته و یا اینکه از اول به آنان مال اندک می دهد و آنان را بدین طریق می آزماید، یک مسلمان در چنین اوضاع و احوالی باید راه قناعت را در پیش گیرد و به آنچه الله متعال به او داده راضی باشد، و برای ازیاد مال و ثروت به سمت راه های حرام نگاه نکند، ورنه در امتحان ناکام گشته و مورد خشم و غضب الهی قرار خواهد گرفت.
4 - ( وَالْأَنْفُسِ) مرادازاین نوع آزمایش وفات اقوام و خویشاوندان و یا کمی فرزندان است؛ گاهی الله متعال اقوام و خویشاوندان انسان را دچار مرگ نموده و یا به افرادی بچه کم داده ویا اصلا نمی دهد و با این طریق الله متعال یک انسان را می آزماید تا ببیند که آیا او در این صورت صبر می نماید و یا داد و فریاد و گلایه و شکوه می نماید وبه هرراه خلاف شرع و نزد ملایان تعویذی می رود و با این طریق دین و ایمان خودش را در خطر می اندازد و ناکام بر می گردد .
5 - ( وَالثَّمَرَاتِ) کمبود میوه جات نوع دیگر از آزمایشات الهی است، گهی باغ و زمینهای کشاورزی فرد میوه نمی دهد، و یا دچار آفتزدگی می شود و با این طریق الله متعال آن صاحب زمین و باغ را آزمایش می کند.
6 - (وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ) به صبرکنندگان بشارت ده که هرکس در مقابل تمام مشکلات، انجام عبادات و ترک گناهان صبرکرد و هر گز خلاف شرع انجام نداد؛ آو کامیاب شده است و مستحق اجر و ثواب و رضایت الله متعال است .