27 - عن الأحنف بن قیس ، قال : قدمت على عمر بن الخطاب رضی الله عنه فاحتبسنی عنده حولا فقال : یا أحنف إنی قد بلوتک وخبرتک فرأیت علانیتک حسنة وأنا أرجو أن تکون سریرتک على مثل علانیتک وإنا کنا نتحدث إنما یهلک هذه الأمة کل منافق علیم.
احنف بن قیس رحمه الله می فرماید: من به نزد عمربن خطاب رضی الله عنه آمدم ایشان مرا به نزد خود (درمدینه) یک سال نگه داشت و (به من) گفت: ای احنف همانا من تو را آزمایش و امتحان نمودم ظاهر تو را نیک و خوب دیدم و من امیدوارم که باطن تو نیز همانند ظاهر تو باشد همانا ما (صحابه) می گفتیم قطعا این امت را هر منافق بسیار آگاه به زبان (و زبان بازی) هلاک خواهد نمود.
تحقیق : سند این اثر ضعیف است زیرا در آن (علی بن زید) ضعیف وجود دارد و نیز(حسن بصری) مدلس وجود دارد که این اثر را بصورت عنعنه روایت نموده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
28 - عن المطلب بن عبد الله بن حنطب ، قال : قال عمر رضی الله عنه : ما أخاف علیکم أحد رجلین : رجل مؤمن قد تبین إیمانه ، ورجل کافر قد تبین کفره ولکن أخاف علیکم منافقا یتعوذ بالإیمان ویعمل غیره.
ترجمه : از مطلب بن عبد الله رحمه الله روایت است که عمر رضی الله عنه فرمودند: من از دو فرد بر شما نمی ترسم : مسلمان (واقعی) که ایمانش آشکار شده باشد و فرد کافری که که کفرش آشکار شده باشد ولی من بر شما از منافقی می ترسم که به ایمان پناه می برد و خلاف آن عمل می کند.
تحقیق: سند این اثر باید مورد تحقیق قرار گیرد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــ
29 - عن عمر بن الخطاب رضی الله عنه قال : إن أخوف ما أخاف علیکم ثلاثة : منافق یقرأ القرآن لا یخطئ فیه واوا ولا ألفا یجادل الناس أنه أعلم منهم لیضلهم عن الهدى ، وزلة عالم ، وأئمة مضلون.
ترجمه : عمر بن خطاب رضی الله عنه فرمودند: همانا از همه بیشتر آنچه بر شما می ترسم از سه چیز است: 1- منافقی که قرآن را (جوری) می خواند که نه در واوی اشتباه می کند و نه در الفی و با مردم بحث می کند که او عالم ترین آنهاست و این کار بخاط این می کند تا آنها را از هدایت گمراه نماید، 2- و لغزش یک عالم 3- و رهبران گمراه کننده.
تحقیق: سند این اثر باید مورد تحقیق قرار گیرد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
30 - عن عمر بن الخطاب قال: یهدم الإسلام ثلاثة : زلة عالم ، وجدال المنافق بالقرآن ، وأئمة مضلون.
ترجمه: عمربن خطاب رضی الله عنه فرمودند: اسلام را سه چیز منهدم و خراب می کند: 1- لغزش یک عالم 2- جدال و بحث منافق با(بیان ادله) قرآنی 3- رهبران گمراه کننده.
تحقیق: سند این اثر باید مورد تحقیق قرار گیرد.
23 - عن عمران بن حصین ، قال : قال رسول الله صلى الله علیه وعلى آله وسلم : « إن أخوف ما أخاف علیکم بعدی کل منافق علیم اللسان »
ترجمه: ازعمران بن حصین رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: همانا ترسناک ترین چیزی من از آن برشما می ترسم ؛هر منافق بسیار آگاه بزبان (وزبان باز) است.
تحقیق: این حدیث صحیح است و استاد آلبانی رحمه الله آن را در(صحیح الترغیب و الترهیب) و (صحیح الجامع الصغیر) صحیح قرار داده اند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
24 - عن أبی عثمان النهدی ، قال : کنت عند عمر بن الخطاب رضی الله عنه فسمعته یقول فی خطبته : سمعت رسول الله صلى الله علیه وعلى آله وسلم یقول : « إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَى أُمَّتِی کُلُّ مُنَافِقٍ عَلِیمِ اللِّسَانِ »
ترجمه: ابوعثمان نهدی رحمه الله می فرمایند: من نزد عمربن خطاب رضی الله عنه بودم از ایشان شنیدم که در سخنرانی خود می فرمایند: من ازرسول الله صلی الله علیه و آله وسلم شنیدم که می فرمایند:همانا ترسناک ترین چیزی که من از آن بر امتم می ترسم : هر منافق بسیار آگاه بزبان (وزبان باز) است.
تحقیق: این حدیث صحیح است و در مسند احمد نیز روایت شده واستاد آلبانی رحمه الله سند این حدیث را در کتاب (سلسله احادیث صحیحه) صحیح قرار داده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
25 - عن أبی عثمان النهدی ، سمعت عمر بن الخطاب ، فی خطبته یقول : حذرنا رسول الله صلى الله علیه وعلى آله وسلم کل منافق علیم اللسان.
ترجمه: ابوعثمان نهدی رحمه الله می فرمایند: من ازعمربن خطاب رضی الله عنه شنیدم که ایشان در سخنرانی خود می فرمایند: رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم ما را ازهر منافق بسیار آگاه بزبان (وزبان بازی) بر حذر داشتند.
تحقیق: این حدیث صحیح است واستاد آلبانی رحمه الله سند این حدیث را در کتاب (سلسله احادیث صحیحه) صحیح قرار داده است.
ـــــــــــــــــــ
26 - عن أبی عثمان النهدی ، قال : سمعت عمر بن الخطاب ، وهو على منبر رسول الله صلى الله علیه وعلى آله وسلم أکثر من عدد أصابعی هذه وهو یقول : إن أخوف ما أخاف على هذه الأمة المنافق العلیم ، قیل : وکیف یکون المنافق العلیم ؟ قال : عالم اللسان جاهل القلب والعمل.
ترجمه: ابوعثمان نهدی رحمه الله می فرمایند: من ازعمربن خطاب رضی الله عنه و در حالی که بر منبر رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم بودند (و داشتند سخنرانی می کردند) بیشتر از تعداد این انگشتانم شنیدم که ایشان می فرمایند: همانا ترسناک ترین چیزی که من از آن بر این امت می ترسم : هر منافق بسیار آگاه است، به ایشان گفته شد: چگونه منافق بسیار آگاه می شود؟ (عمر رضی الله عنه) فرمودند: آگاه به زبن است (یعنی زبان باز است، ولی) قلب جاهلی دارد وداری عمل جاهلانه است .
تحقیق: در سند این اثر(جعفر بن سلیمان) صدوق وجود دارد ولی بصورت مرفوعی به این گونه (أخوف ما أخاف على أمتی کل منافق علیم اللسان) باسند صحیح روایت شده است چنانچه در دو روایت پیش از این روایت آمده است.
18 - عن هارون بن رئاب ، أن عبد الله بن عمرو، لما حضرته الوفاة خطب إلیه رجل ابنته فقال له :إنی قد قلت له فیه قولا شبیها بالعدة وإنی أکره أن ألقى الله عز وجل بثلث النفاق.
ترجمه:هارون بن رئاب رحمه الله می فرمایند: زمانی که مرگ عبد الله بن عمرو رضی الله عنه فرارسید مردی برای خواستگاری دخترش آمد (عبد الله، خطاب به حاضرین در باره) آن مرد (خواستگار) گفت: همانا من درباره این جریان به او سخنی شبیه به وعده دادن زده ام لذا من ناپسند می کنم که با الله عزوجل (با خلاف وعده نمودن که) یک سوم نفاق است ملاقات نمایم.
تحقیق: در باره این اثر باید تحقیق بیشتری صورت گیرد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ
19 - عن هارون بن رئاب ، أن عبد الله بن عمرو ، لما حضرته الوفاة قال : انظروا فلانا - لرجل من قریش - فإنی کنت قلت له فی ابنتی قولا کشبیه العدة وما أحب أن ألقى الله عز وجل بثلث النفاق وأشهدکم أنی قد زوجته.
ترجمه:هارون بن رئاب رحمه الله می فرمایند: زمانی که مرگ عبد الله بن عمرو رضی الله عنه فرارسید ، (به مردی از قبیله قریش ) گفت : نگاه کنید فلانی را همانا من به او در باره (ازدواج دادن) دختر من به او سخنی شبیه به وعده دادن زده ام ومن دوست ندارم که با الله عزوجل (با خلاف وعده نمودن که) یک سوم نفاق است ملاقات نمایم لذا من شما را گواه می گیرم که (دخترم را) به ازدواج او درآوردم.
تحقیق: در باره این اثر باید تحقیق بیشتری صورت گیرد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
20 - عن أبی أمامة الباهلی ، قال: المنافق الذی إذا حدث کذب ، وإذا وعد أخلف ، وإذا ائتمن خان ، وإذا غنم غل وإذا أمر عصى وإذا لقی جبن فمن کن فیه ففیه النفاق کله ومن کان فیه بعضهن ففیه بعض النفاق.
ترجمه: ابوامامه باهلی رضی الله عنه می فرمایند: منافق کسی است که چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده کند خلاف (وعده) نماید و چون امین قرارداده شود خیانت کند، و چون غنیمتی به دست آورد (ویا به او داده شود) از آن دزدی کند و چون به دستور داده شود نافرمانی کند و چون (در جنگ) با دشمن ملاقات کند بزدل شود، هر کس در او تمام (این اوصاف) باشد تمام نفاق در او وجود دارد و هرکس هم برخی از این اوصاف در او باشد برخی از نفاق در او هست.
تحقیق: سند این اثر نیاز به تحقیق دارد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
21 - عن الحسن ، قال : قال رسول الله صلى الله علیه وعلى آله وسلم : « ثلاث من کن فیه وإن صام وصلى وزعم أنه مسلم فهو منافق إذا ائتمن خان وإذا حدث کذب وإذا وعد أخلف »
ترجمه : ازحسن بصری روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: سه (عادت) اگر در کسی باشد وگرچه روزه بگیرد و نماز بخواند و گمان کندکه همانا او مسلمان است بازهم منافق است: چون امین قرار داده شود خیانت کند وچون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند.
تحقیق: متن این حدیث صحیح است گرچه سندش مرسل است زیرا این متن بصورت مرفوعی ابوهریره رضی الله عنه روایت نموده و در صحیح مسلم نیز آمده است.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ
22 - عن عامر الشعبی ، قال : من کذب فهو منافق ثم قال: ما أدری أیهما أبعد غورا یعنی فی النار الکذب أو الشح .
ترجمه : عامر شعبی رحمه الله می فرماید: هر کس دروغ بگوید پس او منافق است ،سپس فرمودند: من نمیدانم کدام یک در گودی بیشتری از آتش (جهنم) است: دروغ یا بخل شدید.
10 - عن عبد الله بن مسعود قال : اعتبروا المنافق بثلاث : إذا حدث کذب ، وإذا ، وعد أخلف ، وإذا عاهد غدر ثم قرأ ( ومنهم من عاهد الله لئن آتانا من فضله لنصدقن ولنکونن من الصالحین فلما آتاهم من فضله بخلوا به وتولوا وهم معرضون فأعقبهم نفاقا فی قلوبهم إلى یوم یلقونه بما أخلفوا الله ما وعدوه وبما کانوا یکذبون).
ترجمه : عبد الله بن مسعود می فرمایند: با وجود سه (عادت) فرد را منافق منافق بدانید: چون سخن گوید دروغ گوید، چون وعده نماید خلاف وعده نماید، و چون عهد نماید غداری و عهد شکنی نماید، سپس (ابن مسعود رضی الله عنه) این آیه را خواندند: برخی از آنان با الله عهد بستند که اگر از فضل (وکرمش مالی) به ما بدهد ما قطعا از آن صدقه داده و یقینا از نیکوکاران خواهیم گشت و چون (الله) از فضل (وکرمش به آنها مال) می دهد بخیلی نموده و پشت نموده و در حالی که آنان رو گردانان اند، بعد از این الله نفاقی را در دل آنان تا بروز قیامت قرار داده (و جاگزین) نموده بنا برآنچه با الله خلاف وعده نمودند و بنا برآنچه که بودند که دروغ می گفتند.
تحقیق: سند این اثر به جز این که در آن (أعمش) مدلس وجود دارد که این اثر را بصورت
عنعنه روایت نموده دیگر عیبی ندارد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
11 - عن أنس بن مالک ، أن رسول الله صلى الله علیه وعلى آله وسلم قال : « فی المنافق ثلاث وإن صام وصلى وزعم أنه مسلم إذا حدث کذب وإذا وعد أخلف وإذا ائتمن خان »
ترجمه : ازانس رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: در منافق سه (عادت) وجود دارد وگر چه نماز بخواند و روزه بگیرد و گمان کند که مسلمان (واقعی) هست: چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون به او امانتی داده شود خیانت کند.
تحقیق: گرچه این مفهوم در صحیح مسلم بروایت ابوهریره رضی الله عنه بثبوت رسیده ولی با این وجود سند روایت انس رضی الله عنه که در اینجاست نیاز به تحقیق بیشتری دارد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
12 - عن أنس بن مالک ، أن رسول الله صلى الله علیه وعلى آله وسلم قال : « ثلاث من کن فیه فهو منافق وإن صام وصلى وقال : إنی مؤمن من إذا حدث کذب وإذا ائتمن خان وإذا وعد أخلف »
ترجمه : ازانس رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند:سه (عادت) اگر در کسی باشد پس او منافق است وگرچه روزه بگیرد و نماز بخواند و بگوید که قطعا من مسلمان (واقعی) هست: آن کسی که چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون به او امانتی داده شود خیانت کند.
تحقیق: گرچه این مفهوم در صحیح مسلم بروایت ابوهریره رضی الله عنه بثبوت رسیده ولی با این وجود سند روایت انس رضی الله عنه که در اینجاست نیاز به تحقیق بیشتری دارد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
13 - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعٌ مَنْ کُنَّ فِیهِ کَانَ مُنَافِقًا وَمَنْ کَانَتْ فِیهِ خَلَّةٌ مِنْهُنَّ کَانَتْ فِیهِ خَلَّةٌ مِنْ نِفَاقٍ حَتَّى یَدَعَهَا إِذَا حَدَّثَ کَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ.
ترجمه : ازعبد الله بن عمرو رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: چهار (عادت) اگر در کسی باشد او منافق (خالص ) است و هر کس در اوخصلت و عادتی از این (عادتها) باشد در او خصلتی از نفاق است تا اینکه ترکش کند: چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون عهدی ببندد غداری و عهد شکنی کند و چون درگیر شود دشنام دهد.
تحقیق:این حدیث صحیح است و در صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ابی داود، سنن ترمذی و مسند احمد نیز روایت شده است.
ـــــــــــــــــــــــــــــــ
14 - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعٌ مَنْ کُنَّ فِیهِ کَانَ مُنَافِقًا خَالِصًا إِذَا حَدَّثَ کَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ وَمَنْ کَانَتْ فِیهِ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ کَانَتْ فِیهِ خَصْلَةٌ مِنْ النِّفَاقِ حَتَّى یَدَعَهَا.
ترجمه : ازعبد الله بن عمرو رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: چهار (عادت) اگر در کسی باشد او منافق (خالص ) است و هر کس در اوخصلت و عادتی از این (عادتها) باشد در او خصلتی از نفاق است تا اینکه ترکش کند: چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون عهدی ببندد غداری و عهد شکنی کند و چون درگیر شود دشنام دهد.
تحقیق:این حدیث صحیح است و در صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ابی داود، سنن ترمذی و مسند احمد نیز روایت شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
15 - عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعٌ مَنْ کُنَّ فِیهِ کَانَ فهو مُنَافِق وإن کانت فیه خصلة منها ففیه خصلة من نفاق إِذَا حَدَّثَ کَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ.
ترجمه : ازعبد الله بن عمرو رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: چهار (عادت) اگر در کسی باشد او منافق (خالص ) است و هر کس دراو خصلت و عادتی از این (عادتها) باشد در او خصلتی از نفاق است تا اینکه ترکش کند: چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون عهدی ببندد غداری و عهد شکنی کند و چون درگیر شود دشنام دهد.
تحقیق:این حدیث صحیح است و در صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ابی داود، سنن ترمذی و مسند احمد نیز روایت شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
16 - عن عبد الله بن عمرو ، قال : ثلاث من کن فیه فهو منافق من إذا حدث کذب وإذا وعد أخلف وإذا ائتمن خان ، قال : ثم تلا هذه الآیة ( ومنهم من عاهد الله لئن آتانا من فضله ) إلى آخر الآیة.
ترجمه : عبد الله بن عمرو می فرمایند: سه (عادت) اگر در کسی بود پس او منافق است :چون سخن گوید دروغ گوید، چون وعده نماید خلاف وعده نماید، و چون عهد نماید غداری و عهد شکنی نماید، سپس (عبد الله رضی الله عنه) این آیه را خواندند: برخی از آنان با الله عهد بستند که اگر از فضل (وکرمش مالی) به ما بدهد ...تا به آخر آیه خواندند.
تحقیق: سند این اثر نیاز به تحقیقی بیشتر دارد.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
17 - عن عبد الله بن عمرو بن العاص ، قال : ثلاث إذا کن فی عبد فلا تتحرج أن تشهد علیه أنه منافق إذا حدث کذب وإذا وعد أخلف وإذا ائتمن خان ومن إذا حدث صدق وإذا وعد أنجز وإذا ائتمن أدى فلا تتحرج أن تشهد علیه أنه مؤمن.
ترجمه : عبد الله بن عمروبن عاص رضی الله عنهما می فرمایند: سه (عادت) اگر در فردی بود پس تو احساس حرج و گناه نکن که بر علیه او گواهی دهی که اومنافق است :چون سخن گوید دروغ گوید، چون وعده نماید خلاف وعده نماید، و چون امین قرار داده شود خیانت کند، و اما اگر کسی که چون سخن گوید راست گوید و چون وعده نماید به وعده اش وفا کند و چون امین قرارداده شود امانت را به صحابش پرداخت کند پس در این هم احساس حرج و گناه نکن که بر او گواهی دهی که مسلمان (واقعی) است.
تحقیق: سند این اثر ضعیف است زیرا در راوی ضعیفی به نام (ابن لهیعه) وجود دارد.
6 - عن عبد الله بن عبد الرحمن بن معمر، أنه سمع سعید بن المسیب ، یسأل رجلا کیف بلغک أن رسول الله صلى الله علیه وعلى آله وسلم قال : « آیة المنافق » ، قال : إن حدث کذب وإن وعد أخلف وإن ائتمن خان ، ثم مر علیه رجل فسأله أیضا فقال له مثل ذلک حتى مر علیه رجلان.
ترجمه : عبدالله بن عبد الرحمن ایشان شنیده اند که سعید بن مسیب رحمه الله از فردی می پرسند چگونه به تو رسیده که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم (درباه) نشانی منافق فرمودند: (آن فرد) گفت: (رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم اینگونه فرموده اند) : (منافق)چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون امین قرار داده شود خیانت کند.
(عبدالله بن عبدالرحمن رحمه الله) می فرماید: سپس فرد دیگری بر ایشان گذر کردند از او نیز این چنین پرسید او نیز همانند این گفت (بهمین منوال) تا دو نفر گذرنمودند(سعید رحمه الله در این باره می پرسید و آنها همانند هم جواب می دادند)
تحقیق : سند این حدیث باید تحقیق و بررسی شود اما در مسند احمد از سعید بن المسیب چنین روایت شده است: (عَنْ سَعِیدِ بْنِ الْمُسَیَّبِ عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ کُنَّ فِیهِ فَهُوَ مُنَافِقٌ وَإِنْ صَامَ وَصَلَّى وَزَعَمَ أَنَّهُ مُسْلِمٌ مَنْ إِذَا حَدَّثَ کَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ)
ــــــــــــــــــــــــــــــــ
7 - عن عبد الله ، عن النبی صلى الله علیه وعلى آله وسلم قال : « آیَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ إِذَا حَدَّثَ کَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ»
ترجمه : ازعبد الله (بن مسعود رضی الله عنه) روایت است که پیامبرصلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: نشانی منافق سه (چیز) است : چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون امین قرار داده شود خیانت کند.
تحقیق متن این حدیث بروایت ابوهریره رضی الله عنه درصحیحین وبرخی دیگر کتب حدیثی ثابت است ولی ثبوت این متن از عبدالله رضی الله عنه با این سند نیاز به تحقیقی بیشتر دارد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
8 - عن عبد الله بن مسعود ، قال : ثلاث من کن فیه فهو منافق : کذوب إذا حدث ، مخالف إذا وعد ، خائن إذا ائتمن ، فمن کانت فیه خصلة ففیه خصلة من النفاق حتى یدعها.
ترجمه : عبد الله بن مسعود رضی الله عنه فرمودند: سه (عادت) اگر در کسی باشد پس آن (فرد) منافق است: (منافق) دروغگو است آنگاه که سخن گوید، و و خلاف وعده می کند آنگاه که وعده نماید ، و خیانت کننده است آنگاه که به او امانتی سپرده شود، و هرکس که در او خصلت و عادتی (از این عادتها) باشد در او خصلتی از نفاق هست تا اینکه آن را ترک کند.
تحقیق: این اثرموقوف صحیح است و در سنن نسائی با اندک تغییری در الفاظ روایت شده است و استاد آلبانی رحمه الله درتحقیق سنن نسائی این اثر را صحیح الاسناد قرار داده است.
9 - عن عبد الله ، قال : ثلاث من کن فیه فهو منافق إذا حدث کذب وإذا وعد أخلف وإذا ائتمن خان ، وقال عبد الله بن عمر : وإذا خاصم فجر وإذا عاهد غدر.
ترجمه : عبد الله رضی الله عنه فرمودند: سه (عادت) اگر در کسی باشد پس آن (فرد) منافق است: چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون امین قرار داده شود خیانت کند.
(راوی می گوید) : و عبد الله بن عمر رضی الله عنه فرمودند: و چون درگیر شود دشنام دهد و چون عهدی ببندد غداری و عهد شکنی کند.
تحقیق: گرچه این مفهوم بصورت موقوفی ازعبدالله بن مسعود رضی الله عنه در سنن نسائی با اندک تغییراتی موجود است ولی خود این سند نیاز به تحقیق و بررسی بیشتر دارد.
باب ما روی فی صفة المنافق وأن من کان فیه ثلاث خصال فهو منافق حقا
بحث : آنچه درباره صفت منافق روایت شده و اینکه هر کس در او سه خصلت و عادت باشد او مافق واقعی و حقیقی است.
1 - عَنْ أَبِی هُرَیْرَة أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آیَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ إِذَا حَدَّثَ کَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ .
ترجمه : ازابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: نشانی منافق سه (چیز) است : چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون امین قرار داده شود خیانت کند.
تحقیق: این حدیث صحیح است و در صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ترمذی و مسند احمد نیز روایت شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
2 - عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عَلَامَاتِ الْمُنَافِقِ ثَلَاث إِذَا حَدَّثَ کَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ .
ترجمه : ازابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: سه (چیز)ازنشانیهای منافق است : چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون به او امانتی داده شود خیانت کند.
تحقیق:این حدیث صحیح است و در صحیح مسلم نیز روایت شده است.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
3 - عَنْ أَبِی هُرَیْرَة أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آیَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ إِذَا حَدَّثَ کَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ.
ترجمه : ازابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: نشانی منافق سه (چیز) است : چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون امین قرار داده شود خیانت کند.
تحقیق: این حدیث صحیح است و در صحیح بخاری، صحیح مسلم، سنن ترمذی و مسند احمد نیز روایت شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
4 - عن أبی هریرة ، عن النبی صلى الله علیه وعلى آله وسلم قال : « ثلاث من کن فیه فهو منافق إذا حدث کذب وإذا وعد أخلف وإذا ائتمن خان » ، فقال رجل : یا رسول الله ذهبت اثنتان وبقیت واحدة ؟ قال : « فإن علیه شعبة من نفاق ما بقی منهن شیء »
ترجمه : ازابوهریره رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: سه (چیز) اگر در کسی باشد او منافق است : چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون به او امانتی داده شود خیانت کند، فردی گفت: ای رسول الله (اگراز فردی) دو (عادت از عادتها نفاق از بین) رفته و یکی (در او) باقی مانده است؟ (رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: همانا بر او شعبه و خصلتی از نفاق هست تا زمانی که (در او) چیزی از آن (علامت ها نفاق) باشد.
تحقیق: قسمت مرفوع اول این حدیث صحیح است با این وجود سند این حدیث باید بررسی شود ناگفته نماند که در مسند احمد این گونه روایت شده است (عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ عَنْ النَّبِیِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ کُنَّ فِیهِ فَهُوَ مُنَافِقٌ وَإِنْ صَامَ وَصَلَّى وَزَعَمَ أَنَّهُ مُسْلِمٌ مَنْ إِذَا حَدَّثَ کَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ)
ترجمه : ازابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: سه (عادت) اگر در کسی باشد پس آن (فرد) منافق است وگرچه روزه بگیرد و نماز بخواند و گمان کند که همانا اومسلمان است: چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون به او امانتی داده شود خیانت کند.
وهمچنین این حدیث در سنن نسائی بصورت موقوفی که استاد آلبانی رحمه الله نیز آن را صحیح الاسناد گفته است از عبد الله رضی الله عنه چنین روایت شده است(قَالَ عَبْدُ اللَّهِ ثَلَاثٌ مَنْ کُنَّ فِیهِ فَهُوَ مُنَافِقٌ إِذَا حَدَّثَ کَذَبَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ فَمَنْ کَانَتْ فِیهِ وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ لَمْ تَزَلْ فِیهِ خَصْلَةٌ مِنْ النِّفَاقِ حَتَّى یَتْرُکَهَا)
ترجمه : عبد الله رضی الله عنه فرمودند: سه (عادت) اگر در کسی باشد پس آن (فرد) منافق است: چون سخن گوید دروغ گوید، و چون امین قرار داده شود خیانت کند، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند . و هرکس در آن یکی از اینها باشد همیشه در او خصلتی از نفاق هست تا اینکه آن را ترک کند.
ــــــــــــــــ
5 - عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ أن رسول الله صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ کُنَّ فِیهِ فَهُوَ مُنَافِقٌ وَإِنْ صَامَ وَصَلَّى وَزَعَمَ أَنَّهُ مُسْلِمٌ مَنْ إِذَا حَدَّثَ کَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ .
ترجمه : ازابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: سه (عادت) اگر در کسی باشد پس آن (فرد) منافق است وگرچه روزه بگیرد و نماز بخواند و گمان کندکه همانا او مسلمان است: چون سخن گوید دروغ گوید، و چون وعده نماید خلاف (وعده) کند ، و چون به او امانتی داده شود خیانت کند.
تحقیق:این حدیث صحیح و در مسند احمد و همچنین صحیح مسلم با اندک تغییر جزئی نیز روایت شده است.
9 - عن عثمان بن عفان قال : أَفْضَلَکُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ
ترجمه: عثمان بن عفان رضی الله عنه می فرمایند: بهترین شما کسی است که (خود) قرآن را یاد می گیرد و (به دیگران نیز) یاد می دهد.
تحقیق: این حدیث صحیح با این الفاظ است وگرچه در اینجا بصورت موقوفی روایت شده ولی در صحیح بخاری و سنن ابن ماجه و مسند احمد بصورت مرفوعی روایت شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
10 - عن أبی عبد الرحمن ، عن عثمان بن عفان ، عن النبی صلى الله علیه وسلم قال : « خَیْرُکُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ » قال أبو عبد الرحمن : ذلک أقعدنی مقعدی هذا ، وکان یعلم القرآن.
ترجمه: ابوعبد الرحمن رحمه الله ازعثمان بن عفان رضی الله عنه روایت نموده که (ایشان فرمودند) : پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم می فرمایند: بهترین شما کسی است که (خود) قرآن را یاد می گیرد و (به دیگران نیز) یاد می دهد.
(سپس) ابوعبد الرحمن رحمه الله می فرمودند: همین حدیث است که مرا در این جا نشانده (تا به بچه ها قرآن بیاموزم ، راوی می گوید) ابوعبد الرحمن رحمه الله قرآن را (به بچه ها)آموزش می دادند.
تحقیق:این حدیث صحیح است و در صحیح بخاری ،سنن ابی داود، سنن ترمذی ومسند احمد نیز روایت شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
11 - عن أبی عبد الرحمن ، عن عثمان ، عن النبی صلى الله علیه وسلم قال : « خَیْرُکُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ » قال أبو عبد الرحمن : فذاک أقعدنی مقعدی هذا . وکان أبو عبد الرحمن یعلم القرآن.
ترجمه: ابوعبد الرحمن رحمه الله ازعثمان بن عفان رضی الله عنه روایت نموده که (ایشان فرمودند) : پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم می فرمایند: بهترین شما کسی است که (خود) قرآن را یاد می گیرد و (به دیگران نیز) یاد می دهد.
(سپس) ابوعبد الرحمن رحمه الله می فرمودند: همین حدیث است که مرا در این جا نشانده (تا به بچه ها قرآن بیاموزم ، راوی می گوید) ابوعبد الرحمن رحمه الله قرآن را (به بچه ها)آموزش می دادند.
تحقیق:این حدیث صحیح است و در صحیح بخاری ،سنن ابی داود، سنن ترمذی ومسند احمد نیز روایت شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
12 - عن عثمان قال : قال رسول الله صلى الله علیه وسلم : « خَیْرُکُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ »
ترجمه : ازعثمان بن عفان رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: بهترین شما کسی است که (خود) قرآن را یاد می گیرد و (به دیگران نیز) یاد می دهد.
تحقیق:این حدیث صحیح است و در صحیح بخاری ،سنن ابی داود، سنن ترمذی ومسند احمد نیز روایت شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
13 - عن عثمان قال : قال رسول الله صلى الله علیه وسلم : « إِنَّ أَفْضَلَکُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ »
ترجمه : ازعثمان بن عفان رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: بهترین شما کسی است که (خود) قرآن را یاد می گیرد و (به دیگران نیز) یاد می دهد.
تحقیق: این حدیث صحیح با این الفاظ است ودر صحیح بخاری و سنن ابن ماجه و مسند احمد نیز روایت شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
14 - عن أبی عبد الرحمن ، عن عثمان بن عفان ، عن النبی صلى الله علیه وسلم قال : « خَیْرُکُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ » قال أبو عبد الرحمن : فضل کلام الله على سائر الکلام کفضل الرب على خلقه (و قال) أبو عبد الرحمن ، فذاک الذی أجلسنی هذا المجلس ، وفضل القرآن على سائر الکلام ، کفضل الرب على خلقه ، وذلک بأنه منه.
ترجمه: ابوعبد الرحمن رحمه الله ازعثمان بن عفان رضی الله عنه روایت نموده که (ایشان فرمودند) : پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم می فرمایند: بهترین شما کسی است که (خود) قرآن را یاد می گیرد و (به دیگران نیز) یاد می دهد.
(سپس) ابوعبد الرحمن رحمه الله می فرمودند: فضل و برتی کلام الله بر سایر سخن ها همانند فضل و برتری پروردگار بر مخلوقش هست زیرا قرآن از الله است (یعنی قرآن کلام الله است وکلام الله صفت الله است).
(ونیز) ابوعبد الرحمن رحمه الله می فرمودند: همین حدیث است که مرا در این جا نشانده (تا به بچه ها قرآن بیاموزم).
تحقیق:این حدیث صحیح است و در صحیح بخاری ،سنن ابی داود، سنن ترمذی ومسند احمد نیز روایت شده است.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
15 - عن عثمان بن عفان قال : قال رسول الله صلى الله علیه وسلم : « أَفْضَلَکُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ » .
ترجمه : ازعثمان بن عفان رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: بهترین شما کسی است که (خود) قرآن را یاد می گیرد و (به دیگران نیز) یاد می دهد.
تحقیق: این حدیث صحیح با این الفاظ است ودر صحیح بخاری و سنن ابن ماجه و مسند احمد نیز روایت شده است.
ـــــــــــــــــــــــــــــــ
16 - عن علی قال : قال رسول الله صلى الله علیه وسلم : « خِیَارُکُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ »
ترجمه : ازعلی رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: بهترین شما کسی است که (خود) قرآن را یاد می گیرد و (به دیگران نیز) یاد می دهد.
تحقیق: استاد آلبانی رحمه الله در سلسله احادیث صحیحه این حدیث را با این الفاظ (خِیَارُکُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ) را بنا بر شواهدش حسن دانسته است و گفته که روایت علی رضی الله عنه این در مسند احمد نیز روایت شده است ولی در سندش (عبد الرحمن بن اسحاق) وجود دارد که ضعیف است.
6 - عن عبد الله بن مسعود قال : لا یسأل أحد عن نفسه ، إلا القرآن ، فإن کان یحب القرآن ، فإنه یحب الله ورسوله .
ترجمه : عبد الله بن مسعود رضی الله عنه می فرماید: هیچ کسی از خودش نمی پرسد، مگر قرآن، لذا اگر فردی قرآن را دوست بدار ، قطعا او الله و پیامبرش را هم دوست می دارد.
تحقیق: در سنداین اثر(ابواسحاق) مدلس وجود دارد که بصورت عنعنه این اثر را روایت نموده است.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
7 - عن عائشة قالت : ذکر رجل عند النبی صلى الله علیه وسلم بخیر ، فقال : « أولم یتعلم القرآن »
ترجمه : عایشه رضی الله عنها می فرمایند: (از) مردی به نزد پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم به خوبی یاد شد (پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: آیا او قرآن نیاموخته است.
تحقیق: سند این حدیث ضعیف است زیرا در سند این حدیث روای ضعیفی به نام (ابن لهیعه) وجود دارد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
8 - عن عائشة قالت : ذکر رجل عند النبی صلى الله علیه وسلم بخیر ، فقال : « أولم یتعلم القرآن »
ترجمه : عایشه رضی الله عنها می فرمایند: (از) مردی به نزد پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم به خوبی یاد شد (پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: آیا او قرآن نیاموخته است.
تحقیق: سند این حدیث ضعیف است زیرا در سند این حدیث روای ضعیفی به نام (ابن لهیعه) وجود دارد.
باب فی فضل القرآن وقراءته
بحث فضیلت قرآن و(فضیلت) تلاوت آن
1 - عن عقبة بن عامر الجهنی أن النبی صلى الله علیه وسلم قال : « لَوْ کَانَ الْقُرْآنُ فِی إِهَابٍ مَا مَسَّتْهُ النَّارُ»
ترجمه :ازعقبه بن عامر جهنی رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: اگرقرآن در پوست بدون دباغی شده حیوانی باشد (وسپس در آتش انداخته شود) آتش آن را نمی سوزاند.
تحقیق: این حدیث در مسند امام احمد نیز روایت شده است وگرچه در سند این حدیث (ابن لهیعه) ضعیف وجود دارد ولی استاد آلبانی رحمه الله در (صحیح الجامع الصغیر) این حدیث را حسن دانسته است، ولی با این وجود باید درباره صحت این حدیث تحقیق بیشتری انجام شود.
ـــــــــــــــــــــــــــــ
2 - عن عقبة بن عامر قال : سمعت رسول الله صلى الله علیه وسلم یقول : « لو کان القرآن فی إهاب ، ثم ألقی فی النار ما احترق »
ترجمه :ازعقبه بن عامر جهنی رضی الله عنه می فرماید: من از رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم شنیدم که می فرمایند: اگرقرآن در پوست بدون دباغی شده حیوانی باشد و سپس درآتش انداخته شود نمی سوزد.
تحقیق: این حدیث با اندک تغییری در مسند امام احمد نیز روایت شده است وگرچه در سند این حدیث (ابن لهیعه) ضعیف وجود دارد ولی استاد آلبانی رحمه الله در (صحیح الجامع الصغیر) این حدیث را حسن دانسته است ،ولی با این وجود باید درباره صحت این حدیث تحقیق بیشتری انجام شود.
ــــــــــــــــــــــــــــــــ
3 - عن عائشة قالت : قال رسول الله صلى الله علیه وسلم : « الماهر بالقرآن مع السفرة الکرام البررة ، والذی یتتعتع فیه له أجران »
ترجمه :ازعایشه رضی الله عنها روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: ماهر در قرآن همراه سفیران (و فرشته گان) شریف و نیک (الهی) اند (از نظراجروثواب) وآن کسی که در (تلاوت) بر اثر گرفتگى زبان کلمات قرآنی را تکرار می کند و با سختی می خواند) برایش دو اجر و ثواب است.
تحقیق: این حدیث صحیح است و در صحیح بخاری ، صحیح مسلم ،سنن ابی داود ، سنن ترمذی، سنن ابن ماجه و مسند احمد نیز روایت شده است.
ـــــــــــــــــ
4 - عن عائشة ، عن النبی صلى الله علیه وسلم قال : « إن الذی یتعاهد القرآن ، ویشتد علیه له أجران ، والذی یقرأه وهو خفیف علیه مثل السفرة الکرام البررة »
ترجمه : ازعایشه رضی الله عنها روایت است که پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: همانا آن کسی که همیشه با قرآن سر و کار دارو آن را تلاوت می کند و در حالی که (بنا بر اثر گرفتگى زبان، تلاوت) براو سخت است برایش دو اجر و ثواب است و(اما) آنی که قرآن را تلاوت می کند و در حالی که (تلاوت قرآن) برایش سبک و روان است او (از نظر اجر و ثواب) همانند سفیران (و فرشتگان) شریف و نیک (الهی) اند .
تحقیق: این حدیث صحیح است و در صحیح بخاری ، صحیح مسلم ،سنن ابی داود ، سنن ترمذی، سنن ابن ماجه و مسند احمد نیز روایت شده است.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
5 - عن عائشة قالت : قال رسول الله صلى الله علیه وسلم : « الذی یقرأ القرآن وهو ماهر به مع السفرة الکرام البررة ، والذی یقرؤه ، وهو یشتد علیه له أجران »
ترجمه :ازعایشه رضی الله عنها می فرمایند: رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: کسی که قرآن را می خواند و در حالی که او ماهر در(تلاوت) قرآن است او (از نظر اجر و ثواب) به همراه سفیران (و فرشته گان) شریف و نیک (الهی) است وآن کسی که قرآن را تلاوت می کند و در حالی که (بنا بر گرفتگی زبان) براو(این تلاوت) سخت می گذرد برایش دو اجر و ثواب است.
تحقیق: این حدیث صحیح است و در صحیح بخاری ، صحیح مسلم ،سنن ابی داود ، سنن ترمذی، سنن ابن ماجه و مسند احمد نیز روایت شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
12 - عن عبد الله رضی الله عنه ، عن النبی صلى الله علیه وسلم قال : « نهیتکم عن هذه الظروف فانتبذوا فیها واجتنبوا کل مسکر »
ترجمه : از عبد الله رضی الله عنه روایت است که پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: شما را از(نبیذ درست نمودن) در این ظروف (کدوئی، کوزه، و قیر اندود شده و غیره) ممانعت نموده بود (حالا) در آن ظرف ها نبیذ درست کنید و لی از(خورد و نوش واستفاده) هر نشه آور و مست کننده ای پرهیز و دوری کنید.
تحقیق : سند این حدیث ضعیف است زیرا درسند آن (فرقد السبخی) ضعیف موجود است. البته این مفهوم با این الفاظ (نَهَیْتُکُمْ عَنْ النَّبِیذِ إِلَّا فِی سِقَاءٍ فَاشْرَبُوا فِی الْأَسْقِیَةِ کُلِّهَا وَلَا تَشْرَبُوا مُسْکِرًا) یعنی : من شما را از (درست نمودن) نبیذ (در ظروف) بجز مشک ممانعت نموده بودم (از این به بعد نبیذ درست) و در تمام مشک ها (وظرف ها) بنوشید ولی نشه آور و مست کننده ای نه نوشید. در صحیح مسلم ، سنن نسائی و مسند احمد از بریده رضی الله عنه با سند صحیح روایت شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
13 - عن جنادة بن الحارث قال : سألت عطاء بن أبی رباح ، عن ما أسکر وأخدر ؟ فقال : « حرام »
ترجمه : جناده بن حارث (رحمه الله) می فرمایند: من از عطاء بن ابی رباح (رحمه الله) پرسیدم در باره هر آنچه (انسان) را مست ، نشه و خمار گرداند؟ (که آیا حلال است و یا حرام ) ایشان فرمودند: (خورد و نوش و استفاده همه آنها) حرام است.
تحقیق : در باره صحت و سقم سند این قول باید تحقیقی صورت گیرد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
14 - عن ابن عباس رضی الله عنهما قال : قال رسول الله صلى الله علیه وسلم : « إن الله عز وجل حرم علیکم الخمر والمیسر والکوبة ، وکل مسکر حرام »
ترجمه : از ابن عباس رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند: همانا الله عز و جل شراب، قمار و نردشیر (و یا طبل و دهل) را بر شما حرام قرار داده و هر نشه آور و مست کننده ای (نیز) حرام است.
تحقیق : این حدیث را استاد آلبانی رحمه الله صحیح قرار داده و این حدیث در سنن ابی داود و مسند احمد مفصل تر از اینجا روایت شده است.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
15 - عن أم محمد ، أن عائشة رضی الله عنها « کانت تتخذ من إهاب أضحیتها وسقا للنبیذ »
تر جمه : ام محمد رحمها الله می فرمایند : همانا عایشه رضی الله عنها بودند که که از پوست (حیوان) قربانی خویش (ظرفی) به نام وسق برای نبیذ درست می نمودند.
توضیح : (هر وسقی؛ شصت صاع و هر صاعی؛ دو کیلو و یکصد و هفتاد و شش گرم است)
تحقیق : سند این اثر ضعیف است زیرا در سند آن (علی بن
زید بن جدعان) ضعیف وجود دارد.