تفسیرآسان آیه (۲۴۰) سوره بقره

ترجمه آیه (۲۴۰) سوره بقره

وَالَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنْکُمْ وَیَذَرُونَ أَزْوَاجاً وَصِیَّةً لأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعاً إِلَى الْحَوْلِ غَیْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلا جُنَاحَ عَلَیْکُمْ فِی مَا فَعَلْنَ فِی أَنفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ وَاللَّهُ عَزِیزٌ حَکِیمٌ (۲۴۰)

ترجمه : وکسانی که از شما (مردان) وفات داده می شوند و(بعداز خود) همسرانی را رها می کنند (باید که) برای همسرانشان وصیت کنند (تا وارثان شوهران) تا به یکسال آنان را ازسامان و وسائل بهره مند سازند و از خانه (شوهر) بیرون نکنند ، پس اگر خودشان بیرون شدند پس برشما (مردان) گناهی نیست در آنچه نسبت به خودشان با نیکی انجام می دهند ، و (این را خوب بدانید که) الله کاملا غالب و باعزت و بی نهایت با حکمت است .

تفسیرآسان آیه (۲۴۰) سوره بقره

(وَالَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنْکُمْ وَیَذَرُونَ أَزْوَاجاً وَصِیَّةً لأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعاً إِلَى الْحَوْلِ غَیْرَ إِخْرَاجٍ) در این قسمت ازآیه آمده است ، که هرمردی باید قبل از وفات خویش به اولیاء وورثه خویش وصیت نماید که بعد از وفات او به خانم او بعد از گذشت عدّه نیز تا تمام شدن یک سال سامان ، لباس وخوراک داده و اورا از خانه شوهرش بیرون نکنند، ناگفته این بشرطی است که خود زن بعد از گذشت عدّه از خانه شوهرمرده خویش بیرون نرود ولی اگر بیرون شد دیگر هیچ حقی بجز مهریه و ارث ندارد .

برای بهتر واضح گشتن این آیه شریفه نظرشما را به  دو اثرصحیح در این باره جلب می نمایم :

1 - عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِی قَوْلِهِ: {وَالَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنْکُمْ وَیَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِیَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَیْرَ إِخْرَاجٍ} [البقرة: 240] «نُسِخَ ذَلِکَ بِآیَةِ الْمِیرَاثِ مِمَّا فُرِضَ لَهَا مِنَ الرُّبُعِ وَالثُّمُنِ، وَنَسَخَ أَجَلَ الْحَوْلِ، أَنْ جُعِلَ أَجَلُهَا أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا» (سنن نسائی ، حدیث 3543).

ترجمه : ابن عباس رضی الله عنه در باره این گفته (الله متعال)، {وَالَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنْکُمْ وَیَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِیَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَیْرَ إِخْرَاجٍ} فرمودند : این آیه ، با آیه میراث که برای زن یک چهارم (در صورتی که شوهر بچه نداشته باشد) و یک هشتم (در صورتی که شوهر بچه داشته باشد) ارث می دهد منسوخ گشته است، و ماندن در خانه شوهر بعد از وفات او به مدت یک سال (نیز) منسوخ گشته و عدّه (زنی که شوهرش وفات می کند ، درصورتی که حامله نباشد) چهار ماه و ده روز گشته است .

2 - عَنْ مُجَاهِدٍ: {وَالَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنْکُمْ وَیَذَرُونَ أَزْوَاجًا} [البقرة: 234] قَالَ: کَانَتْ هَذِهِ العِدَّةُ، تَعْتَدُّ عِنْدَ أَهْلِ زَوْجِهَا وَاجِبٌ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ: {وَالَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنْکُمْ وَیَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِیَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الحَوْلِ غَیْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْکُمْ فِیمَا فَعَلْنَ فِی أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ} قَالَ: جَعَلَ اللَّهُ لَهَا تَمَامَ السَّنَةِ سَبْعَةَ أَشْهُرٍ وَعِشْرِینَ لَیْلَةً وَصِیَّةً، إِنْ شَاءَتْ سَکَنَتْ فِی وَصِیَّتِهَا، وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ، وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى: {غَیْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْکُمْ} [البقرة: 240] فَالعِدَّةُ کَمَا هِیَ وَاجِبٌ عَلَیْهَا (صحیح بخاری، حدیث 4531).

ترجمه : مجاهد رحمه الله در باره تفسیر آیه (234) سوره بقره {وَالَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنْکُمْ وَیَذَرُونَ أَزْوَاجًا} فرمودند : که این آیه در باره عدّه زنانی است که شوهرانشان وفات نموده (و حامله نیستند) واجب است که دوران عدّه را در خانه شوهرانشان و نزد وارثین شوهرانشان بگذرانند ، سپس الله متعال آیه (240) سوره بقره {وَالَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنْکُمْ وَیَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِیَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الحَوْلِ غَیْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْکُمْ فِیمَا فَعَلْنَ فِی أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ} را نازل نمود ، (مجاهد رحمه الله ) فرمودند : لذا الله (متعال) ، (علاوه ازچهارماه و ده روز عدّه) ادامه سال که هفت ماه و بیست روز باشد را بنا بروصیت (شوهر، زن در خانه شوهر) می نشیند ، ولی این نشستن و ماندن اختیاری است زن اگر می خواهد دردوران وصیت بنشیند و اگرمی خواهد از خانه (شوهرمُرده خویش) بیرون شود و این است معنای این گفته الله متعال: {غَیْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْکُمْ} [البقرة: 240] پس نشست در دوران عدّه واجبی است (و اضافه تر از آن تا پایان سال نشستن اختیاری است) .

والله اعلم ، تفسیرمجاهد رحمه الله دقیق تر و درست تر است زیرا این تفسیرباعث عدم نسخ آیه و جمع در میان آیات قرآنی می شود.

(فَإِنْ خَرَجْنَ فَلا جُنَاحَ عَلَیْکُمْ فِی مَا فَعَلْنَ فِی أَنفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ) در این قسمت از آیه آمده که اگر خانمی که شوهرش وفات نموده بعد از گذشت عدّه (که همان چهار ماه و ده روز و یا بعد از زایمان نمودن باشد) از خانه شوهر مرده خویش بیرون شد و سپس در باره زندگی آینده خویش تصمیمی برابر با شرع گرفت بروارثین شوهر هیچ گناهی نیست، وآنها نباید او را ازکارهای شرعی جلوگیری نمایند .

(وَاللَّهُ عَزِیزٌ حَکِیمٌ) الله متعال همیشه در ملک خودش غالب است و هر حکمی که بخواهد می دهد و در دستورات و کارهای خود نیزبی نهایت با حکمت است .