تفسیرآسان آیه (۲۳۸) سوره بقره

ترجمه آیه (۲۳۸) سوره بقره

حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلاةِ الْوُسْطَى وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِینَ (۲۳۸)

ترجمه : برنمازهای (پنج گانه) (و بالأخص) نماز میانه (یعنی :عصر) مواظبت و محافظت نمایید ، و (در نماز) برای الله فروتنانه ساکت (از حرف دنیوی) بایستید.

تفسیرآسان آیه (۲۳۸) سوره بقره

(حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ) مراد از « الصَّلَوَاتِ » نماز ها پنج گانه است ، الله متعال در این قسمت آیه به مسلمانان دستور داده تا برنمازهای پنج گانه محافظت نمائیم ، یعنی با رعایت فرائض و سنن در اوقات معینه به نحو احسن و با اخلاص کامل و همیشه آنها را برپا بداریم، و بدین گونه آنها را محافظت و نگه داری نمائیم .

(وَالصَّلاةِ الْوُسْطَى) مراد از «نماز میانه» همان نماز عصر است ، و برای اهمیت این نمازرا الله متعال بصورت جداگانه ذکر و بر محافظت آن تأکید نموده است ، دراین که مراد از «نماز میانه» همان نماز عصر است به این دو حدیث صحیحی که در صحیح مسلم و برخ دیگر از کتب حدیثی آمده است توجه نمایید :

1 - عَنْ أَبِی یُونُسَ، مَوْلَى عَائِشَةَ، أَنَّهُ قَالَ: أَمَرَتْنِی عَائِشَةُ أَنْ أَکْتُبَ لَهَا مُصْحَفًا، وَقَالَتْ: إِذَا بَلَغْتَ هَذِهِ الْآیَةَ فَآذِنِّی: {حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى} [البقرة: 238] فَلَمَّا بَلَغْتُهَا آذَنْتُهَا فَأَمْلَتْ عَلَیَّ: " {حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى} [البقرة: 238]، وَصَلَاةِ الْعَصْرِ، {وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِینَ} [البقرة: 238] "، قَالَتْ عَائِشَةُ: سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ (صحیح مسلم ، حدیث (629).

ترجمه : ابویونس (رحمه الله)غلام آزاد شده عایشه (رضی الله عنها) فرمودند: عایشه (رضی الله عنها) به من دستوردادند تا برای ایشان مصحفی بنویسم و به من گفتند: چون به این آیه {حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى} رسیدی مرا خبردار کن (ابویونس می گوید) و چون به این آیه رسیدم ایشان را خبردارنمودم (عایشه رضی الله عنها این آیه را بر من این گونه) املاء نمودند : {حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى  وَصَلَاةِ الْعَصْرِ، وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِینَ} . یعنی : برنمازها و (بالأخص) نماز میانه که همان نماز عصر باشد مواظبت و محافظت نمایید و برای الله فروتنانه ساکت بایستید.

(سپس) عایشه رضی الله عنها فرمودند : من (این گونه این آیه را) از رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم شنیدم که تلاوت می نمایند .

2 - عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ: نَزَلَتْ هَذِهِ الْآیَةُ: {حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ} [البقرة: 238] وَصَلَاةِ الْعَصْرِ، فَقَرَأْنَاهَا مَا شَاءَ اللهُ، ثُمَّ نَسَخَهَا اللهُ، فَنَزَلَتْ: {حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى} [البقرة: 238] (صحیح مسلم ، حدیث (630).

ترجمه : براء بن عازب رضی الله عنه فرمودند : این آیه (اول این گونه) نازل گشته بود {حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَصَلَاةِ الْعَصْرِ }، وما این آیه را تا زمانی که الله (متعال) خواست (همین گونه ) می خواندیم ، سپس الله (متعال، الفاظ) این آیه رانسخ نموده (و این گونه ، این آیه) را نازل نمود {حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى} .

(وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِینَ) مراد از « قَانِتِینَ » در این قسمت از آیه یعنی فروتنانه ساکت از حرف های دنیا در نماز ایستادن است ، آری قبل از نزول این آیه سخن گفتن در نماز مجاز بوده است که بعد از نزول این آیه سخن گفتن در نماز ممنوع قرار داده شده است ، زیرا نماز در حقیقت مجموعه ای از تلاوت قرآن و اذکار و دعاهاست و یک مسلمان به هنگام نماز مشغول راز و نیاز با پروردگارش می باشد و مناسب نیست که مشغول دنیا و سخنان دنیوی با دیگران شود ، در این باره به حدیث صحیحی که درصحیح بخاری روایت (4534) و برخ دیگر کتب حدیثی آمده است توجه نمایید :

عَنْ زَیْدِ بْنِ أَرْقَمَ، قَالَ: «کُنَّا نَتَکَلَّمُ فِی الصَّلاَةِ یُکَلِّمُ أَحَدُنَا أَخَاهُ فِی حَاجَتِهِ» حَتَّى نَزَلَتْ هَذِهِ الآیَةُ: {حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلاَةِ الوُسْطَى وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِینَ} [البقرة: 238] «فَأُمِرْنَا بِالسُّکُوتِ».

ترجمه : زید بن ارقم رضی الله عنه فرمودند : ما (اوائل) درنماز با یکدیگر سخن می گفتیم یکی ازما با برادر(دینی) خویش نسبت به (کار و ) نیازش سخن می گفت، تا این که این آیه نازل  گشت {حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلاَةِ الوُسْطَى وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِینَ} ، بعد از آن به ما دستوربه سکوت (و حرف نزدن در نماز) داده شد .