تفسیرآسان آیه (231) سوره بقره

ترجمه آیه (۲۳۱) سوره بقره

وَإِذَا طَلَّقْتُمْ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِکُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلا تُمْسِکُوهُنَّ ضِرَاراً لِتَعْتَدُوا وَمَنْ یَفْعَلْ ذَلِکَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ وَلا تَتَّخِذُوا آیَاتِ اللَّهِ هُزُواً وَاذْکُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ وَمَا أَنزَلَ عَلَیْکُمْ مِنْ الْکِتَابِ وَالْحِکْمَةِ یَعِظُکُمْ بِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ (231)

ترجمه : و آنگاه که (شما مردان) زنانتان را (یک و یا دو) طلاق دادید ومدت عدّه آنان (نزدیک) به پایان رسیدن بود پس یا (رجوع نموده وآنان را) به نیکی نگه دارید و یا اینکه (بدون رجوع) به نیکی رهایشان کنید (تا عده شان بگذرد واز همسریتان آزاد گردند) و آنان (یعنی : زنانتان را که طلاق رجعی داده اید ) را (با رجوع به آنان) برای ضرررساندن نگه ندارید تا (بدین طریق) تجاوز نمایید و هرکسی که این کار را انجام دهد او به خودش ظلم نموده است و آیه های الله را به باد مسخره نگیرید و نعمت الله را برخودتان وآنچه که الله از کتاب و حکمت (سنّت) برشما نازل نموده و شما را با آن پند می دهد را بیاد آورید، وازالله بترسید و (این را خوب) بدانید که قطعا الله به هرچیزی بسیار دانا است .

تفسیرآسان آیه (231) سوره بقره

(وَإِذَا طَلَّقْتُمْ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِکُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ) در این قسمت از آیه به مردانی که زنانشان را طلاق رجعی داده اند دستور داده شده است که هنگام نزدیک شدن به پایان عدّه زنانی که طلاق داده اند در صورتی که خانم هایشان را یک و یا دو طلاق داده اند؛ یا به آنان رجوع نمایند وآنان را به نحواحسن و نیکی نگه دارند و یا اینکه با خیر و خوبی تا گذرکامل عدّه آنان را رها کنند، به همین سبب است که الله متعال در این قسمت از آیه فرموده اند: « و آنگاه که (شما مردان) زنانتان را (یک و یا دو) طلاق دادید ومدت عدّه آنان (نزدیک) به پایان رسیدن بود پس یا (رجوع نموده وآنان را) به نیکی نگه دارید و یا اینکه (بدون رجوع) به نیکی رهایشان کنید (تا عده شان بگذرد واز همسریتان آزاد گردند)».

(وَلا تُمْسِکُوهُنَّ ضِرَاراً لِتَعْتَدُوا وَمَنْ یَفْعَلْ ذَلِکَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ) در این قسمت از آیه الله متعال هشدارداده به آن دسته از مردان که زنانشان را طلاق رجعی داده و چون عدّه آنان نزدیک به پایان رسیدن می شود به آنها رجوع می کنند و سپس بار دیگر طلاق رجعی می دهند و همین که عدّه نزدیک به پایان می رسد دو باره رجوع می کنند و با این طریق زنانشان را آزار داده و عدّه آنان را بدرازا می کشانند ، الله متعال مردان را از این کار ممانعت نموده و به آنان هشدار داده که چنین کاری نکنید که در حقیقت این کاربار گناه خودتان را زیاد می نماید وشما با این کار به خودتان ظلم کرده اید، بهمین علت الله متعال در این قسمت ازآیه فرمودند : « و آنان (یعنی زنانتان را که طلاق رجعی داده اید ) را (با رجوع به آنان) برای ضرررساندن نگه ندارید تا (بدین طریق) تجاوز نمایید و هرکسی که این کار را انجام دهد او به خودش ظلم نموده است »

(وَلا تَتَّخِذُوا آیَاتِ اللَّهِ هُزُواً ) این قسمت ازآیه ردّ کسانی است که زنانشان را طلاق داده و سپس می گویند که ما قصد طلاق نداشتیم و شوخی و بازی می کردیم ، این شوخی ها در حقیقت یک نوع تمسخر به آیات و احکام دین الهی است لذا حرام و ممنوع می باشد و کسی که این گونه خانمش را به شوخی و بازی طلاق دهد طلاقش واقع شده وخانمش از او جدا می شود، به همین سبب الله متعال دراینجا فرموده اند : « وآیات الله را مسخره نگیرید» .

در این باره رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم نیز فرموده اند : « ثَلَاثٌ جِدُّهُنَّ جِدٌّ، وَهَزْلُهُنَّ جِدٌّ: النِّکَاحُ، وَالطَّلَاقُ، وَالرَّجْعَةُ »(سنن ترمذی ، حدیث 1184).

ترجمه : سه چیز جدی آنها جدی است و شوخی آنان نیز جدی است : ازدواج ، طلاق و رجوع نمودن به خانم (در طلاق رجعی) .

(وَاذْکُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ وَمَا أَنزَلَ عَلَیْکُمْ مِنْ الْکِتَابِ وَالْحِکْمَةِ یَعِظُکُمْ بِهِ) در این قسمت از آیه الله متعال مسلمانان را نصیحت می کند که نعمت هایی که الله متعال بر شما عنایت نموده من جمله اینکه شما را به راه راست هدایت داده را بیاد آورید و شکرآنها را بجا آورید و همچنین شکراین نعمت بزرگ بجا آورید که الله متعال ،کتاب خودش قرآن مجید و سنّت گوهربار رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم را برای رهنمائی شما نازل نموده و شما را با آنها امر و نهی و نصیحت می کند .

یک نکته مهم در اینجا بیان آن را ضروری می دانم و آن اینکه هر جا که درقرآن مجید « اَلْکِتَابِ وَالْحِکْمَةِ » با هم آمدند، و مورد خطاب آن امت اسلامی بود در آنجا مراد از « اَلْکِتَاب » قرآن مجید و مراد از « اَلْحِکْمَة » سنّت می باشد .

نکته مهم دیگری که در این قسمت ازآیه نهفته است این است که ازجمله « وَمَا أَنزَلَ عَلَیْکُمْ مِنْ الْکِتَابِ وَالْحِکْمَةِ » فهمیده می شود که احادیث نبوی صلی الله علیه وآله وسلم نیز وحی الهی می باشند ، لذا باید احادیث صحیح را پذیرفت و به آنها عمل نمود، و چه زیبا گفته است شاعر :

گفته او گفته الله بود ..... گرچه از حلقوم عبدالله بود .

و همانگونه که ازدوآیه (سوره نجم)« وَمَا یَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى (3) إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْیٌ یُوحَى (4) » یعنی : (محمد صلی الله علیه و آله وسلم) از روی خواهشات سخن نمی گوید . (گفتار) او بجز وحی که بسوی ایشان می شود (چیزدیگری) نیست .

(وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ) در این قسمت ازآیه الله متعال به مسلمانان دستور می دهد که در هرکاری که انجام می دهید و یا ترک می کنید از الله متعال بترسید و این را خوب بدانید که قطعا الله متعال به هرچیزی خواه در انفرادی و مخفیانه انجام دهید و یا در جمع و آشکارا ، و یا برای رضای الله متعال انجام دهید و یا برای اهداف دیگر ، همه و همه آنها را الله متعال خوب می داند و نسبت تمام چیزهای دنیا من جمله اعمال شما انسانها کاملا آگاه و با خبر است .