تفسیرآسان آیه (225) سوره بقره

ترجمه آیه (۲۲۵) سوره بقره

لا یُؤَاخِذُکُمْ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِی أَیْمَانِکُمْ وَلَکِنْ یُؤَاخِذُکُمْ بِمَا کَسَبَتْ قُلُوبُکُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِیمٌ (225)

ترجمه : الله شما را نسبت به سوگندهائی که (بنا برعادت و) بدون قصد واراده یاد می کنید ،(با گرفتن کفار و سزا دادن) گرفت نمی کند و لیکن نسبت به سوگندهائی که دلهایتان کسب نموده (و با اراده سوگند یاد نمودید ،با گرفتن کفار و یا سزا دادن) شما را مؤاخذه و گرفت می کند و (این خوب بدانید که ) الله بسیار آمرزند و بی نهایت بردباراست .

تفسیرآسان آیه (225) سوره بقره

(لا یُؤَاخِذُکُمْ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِی أَیْمَانِکُمْ وَلَکِنْ یُؤَاخِذُکُمْ بِمَا کَسَبَتْ قُلُوبُکُمْ) از این آیه و احادیث صحیح نبوی مشخص می گردد که سه نوع قسم وجود دارد :

1 - «قسم لغو» که از « لا یُؤَاخِذُکُمْ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِی أَیْمَانِکُمْ » فهمیده می شود، به قسمی که فرد بنا برعادت و بدون قصد و اراده قسم می خورد «قسم لغو» می گویند، در این نوع قسم ها نه گناهی دارد و نه هم کفاره ای دارد ، زیرا الله متعال فرموده است «الله شما را نسبت به قسم های لغوتان مؤاخذه و گرفت نمی کند»، ناگفته نماند که نباید یک مسلمان عادت به «قسم لغو» داشته باشد، زیرا با قسم خوردن زیاد ابهت قسم از بین می رود و فردا خدای ناخواسته با اراده و به دروغ هم قسم بخورد، لذا اگر کسی عادت دارد باید این عادتش را ترک کند .

2 - «قسم منعقده» که از« وَلَکِنْ یُؤَاخِذُکُمْ بِمَا کَسَبَتْ قُلُوبُکُمْ » فهمیده می شود یعنی قسمی که انسان با اراده و نیّت می خورد که فلان کار را درآینده انجام دهد و یا اینکه انجام ندهد ، حالا این نوع قسم دوحالت دارد :

( أ ) اگراین قسم در ترک کارنیک و یا انجام گناه باشد یعنی فردی قسم خورده که فلان کار نیک را نکند و یا فلان گناه را انجام دهد او باید این قسمش را شکسته و کفّاره بدهد و آن کار نیک را انجام دهد و آن گناه را انجام ندهد در باره به یک آیه و یک حدیثی که ذکر می کنم توجه دهید :

 الله متعال می فرمایند : وَلا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لأَیْمَانِکُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَیْنَ النَّاسِ وَاللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ . (سوره بقره آیه :224).

یعنی : والله را دستاویز ومانعی برای قسم هایتان نگردانید تا به این بهانه کار نیک انجام ندهید و پرهیزگاری نکنید و درمیان مردم صلح برقرار ننمایید و(این را خوب بدانید که) الله کاملا شنوا و بی نهایت داناست .

رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند : «وَاللَّهِ، لَأَنْ یَلِجَّ أَحَدُکُمْ بِیَمِینِهِ فِی أَهْلِهِ، آثَمُ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ أَنْ یُعْطِیَ کَفَّارَتَهُ الَّتِی افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَیْهِ» (صحیح بخاری، حدیث : 6625) .

یعنی : سوگند به الله اگریکی از شما برسوگندش در خانواده اش لج بازی و پافشاری نماید (و آن را نشکند) او نسبت به این (پا فشاری بر) سوگند در نزد الله گناه کار تراست از اینکه (قسمش را شکسته) کفاره ای که الله برای او در قسمش فرض نموده است بدهد.

3 - «قسم غموس» یعنی قسمی که فرد به دروغ سوگند باد می کند مثلا قسم می خورد که فلان کار را کرده و فلان حرف را زده و در حالی که نه آن کاررا کرده ونه هم آن حرف را زده است و یا اینکه قسم می خورد که فلان کاررا نکرده و یا فلان حرف را نزده است و در حالی که آن کاررا کرده و آن حرف را زده است، به این نوع قسم بدین خاطر «غموس» گفته می شود که گویا فرد در گناهان بخاطر این قسم دروغینش قوطه ور شده است ، این نوع قسم کفّاره ندارد ولی چون از گناهان کبیره است فرد باید از آن توبه کند ، در باره «قسم غموس» به حدیث زیر توجه نمایید ؛ رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند : «الکَبَائِرُ: الإِشْرَاکُ بِاللَّهِ، وَعُقُوقُ الوَالِدَیْنِ، وَقَتْلُ النَّفْسِ، وَالیَمِینُ الغَمُوسُ »، (صحیح بخاری، حدیث : 6675) یعنی : شرک به الله ، و نافرمانی از پدرو مادر، و کشتن انسان (بی گناه) و قسم غموس (از) گناهان بسیار بزرگ است .

(وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِیمٌ) آری الله متعال بسیار آمرزنده است و قسم هایی که می خورید و می شکنید را اگر بخواهد می بخشد، و بسیاربردباراست که شما گه گاهی قسمهایی را می خورید و حرمت شکنی می کنید ولی با این وجود الله متعال شما را گرفت نمی کند .

دراین جا دو صفت از صفات الله متعال ذکر شده است اولی « غَفُورٌ » و دومی « حَلِیمٌ » می باشد ، این دو صفت به ما انسانها امید می دهد که هرچند هم گنه کار باشیم الله متعالی داریم که با بردباری خویش زود مارا گرفت نمی کند و با آمرزنده گی خویش اگر بخواهد همه و همه گناهان ما را می بخشد .