تفسیرآیه (224) سوره بقره

ترجمه آیه (۲۲۴) سوره بقره

وَلا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لأَیْمَانِکُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَیْنَ النَّاسِ وَاللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ (224)

ترجمه : والله را دستاویز مانعی برای قسم هایتان نگردانید تا به این بهانه کار نیک انجام ندهید و پرهیزگاری نکنید و درمیان مردم صلح برقرار ننمایید و(این را خوب بدانید که) الله کاملا شنوا و بی نهایت داناست .

تفسیرآیه (224) سوره بقره

(وَلا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لأَیْمَانِکُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَیْنَ النَّاسِ) دراین قسمت ازآیه مطلب مهمی بیان شده و آن اینکه برخی از انسانها عادت دارند گاهی سوگند یاد می کنند که کارخیرانجام ندهند و در میان مردم صلح برقرار نکنند و پرهیزگاری اختیار نکنند و چون به آنها گفته می شود که چرا فلان کارنیک را انجام نمی دهی؟ و یا چرا بر راه پرهیزگاری نمی روی ؟ و یا چرا در میان مردم صلح برقرار نمی کنی؟ می بینی که در جواب می گوید که من سوگند یاد نمودم که این کارها را انجام ندهم ، این نوع افراد در حقیقت نام الله و سوگند به الله متعال را مانع انجام کارهای نیک ، پرهیزگاری و اصلاح در میان مردم می گردانند، الله متعال دراین آیه خطاب به چنین افرادی که سوگند به الله متعال را مانع این کارها می گردانند فرموده است « والله را دستاویز مانعی برای قسم هایتان نگردانید تا به این بهانه کار نیک انجام ندهید و پرهیزگاری نکنید و درمیان مردم صلح برقرار ننمایید».

حالا سؤال اینجاست که اگر کسی چنین سوگندی را یاد کرد مثلا سوگند خورد که فلان کار خیر را انجام ندهد حالا او باید چه کند؟ آیا سوگندش را حفظ نموده و فلان کارخیررا انجام ندهد و یا اینکه نه باید سوگندش را شکسته و کفّاره قسمش را داده و آن کار خیر را انجام دهد؟ برای پاسخ به این سؤال به احادیث زیر توجه نمائید :

1 - عَنْ أَبِی مُوسَى الْأَشْعَرِیِّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ: "إِنِّی وَاللَّهِ -إِنْ شَاءَ اللَّهُ -لَا أَحْلِفُ عَلَى یَمِینٍ فَأَرَى غَیْرَهَا خَیْرًا مِنْهَا إِلَّا أَتَیْتُ الَّذِی هُوَ خَیْرٌ وَتَحَلَّلْتُهَا. (صحیح بخاری ، حدیث : 3133).

ترجمه : ابوموسی اشعری رضی الله عنه فرمودند : رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند : همانا سوگند به الله ، ان شاء الله من قسمی را نمی خورم که سپس ببینم درغیرآن خوبی وبهتری است مگر اینکه کار خیر را انجام داده و قسم خودم را می شکنم و کفّاره آن را می دهم .

2 -  عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ: «لاَ تَسْأَلِ الإِمَارَةَ، فَإِنَّکَ إِنْ أُعْطِیتَهَا مِنْ غَیْرِ مَسْأَلَةٍ أُعِنْتَ عَلَیْهَا، وَإِنْ أُعْطِیتَهَا عَنْ مَسْأَلَةٍ وُکِلْتَ إِلَیْهَا، وَإِذَا حَلَفْتَ عَلَى یَمِینٍ، فَرَأَیْتَ غَیْرَهَا خَیْرًا مِنْهَا، فَأْتِ الَّذِی هُوَ خَیْرٌ، وَکَفِّرْ عَنْ یَمِینِکَ» (صحیح بخاری، حدیث : 6722).

ترجمه : عبدالرحمن بن سمره رضی الله عنه فرمودند: رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند : امارت وریاست نخواه همانا اگراین امارت و ریاست به تو داده شود بدون اینکه تو درخواست نمائی و بخواهی توبرآن ازجانب الله کمک خواهی شد و اگربه تو با درخواست خودت داده شود تو با این مقامت رها کرده می شوی ، و چون سوگندی یاد کردی و در غیرآن خیر و خوبی دیدی پس آن کار خیر و خوبی را انجام داده (وسوگندت را بشکن) و کفّاره قسمت را بده .

3 -  عَنْ أَبِی هُرَیْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ: «وَاللَّهِ، لَأَنْ یَلِجَّ أَحَدُکُمْ بِیَمِینِهِ فِی أَهْلِهِ، آثَمُ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ أَنْ یُعْطِیَ کَفَّارَتَهُ الَّتِی افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَیْهِ» (صحیح بخاری، حدیث : 6625) .

ترجمه : ابوهریره رضی الله عنه فرمودند : رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم فرمودند : سوگند به الله اگریکی از شما برسوگندش در خانواده اش لج بازی و پافشاری نماید (و آن را نشکند) او نسبت به این (پا فشاری بر) سوگند در نزد الله گناه کار تراست از اینکه (قسمش را شکسته) کفاره ای که الله برای او در قسمش فرض نموده است بدهد.

(وَاللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ) آری الله متعال کاملا شنوا و بی نهایت دانا است لذا اگرشما قسم می خوردید ،الله متعال آن را می شنود و اگر قسمتان را برای رضای الله و انجام کارنیک می شکنید باز هم الله متعال نسبت به آن بی نهایت آگاه و دانا است، پس شما مواظب خودتان و قسم هایتان باشید .

هرمسلمانی که به صفت « سَمِیعٌ » الله متعال خوب معتقد باشد او همیشه مواظب است که حرف بد و زشت از زبانش در نیاید و غیبتی نکند و تهمتی نزند زیرا الله متعال سخنان او را می شنود و فردای قیامت در حضور الله متعال جای انکاری برایش باقی نمی ماند و در آن روزی بجز شرمندگی چیزی برایش نخواهد ماند.

و هرمسلمانی که به صفت « عَلِیمٌ » الله متعال خوب معتقد باشد او همیشه مواظب است که کارهایی را نکند که باعث گناه و ناراضی الله متعال گردد زیرا او باید درروزقیامت در حضور این ذات از همه چیزآگاه ، پاسخگو باشد .