تفسیر آسان آیه (83) سوره بقره

ترجمه آیه (83) سوره بقره

وَإِذْ أَخَذْنَا مِیثَاقَ بَنِی إِسْرَائِیلَ لا تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللَّهَ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَاناً وَذِی الْقُرْبَى وَالْیَتَامَى وَالْمَسَاکِینِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً وَأَقِیمُوا الصَّلاةَ وَآتُوا الزَّکَاةَ ثُمَّ تَوَلَّیْتُمْ إِلاَّ قَلِیلاً مِنْکُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ (83)

ترجمه : ویاد بیاورید (ای یهودیان) زمانی را که ما از بنی اسرائیل عهد و پیمان محکم گرفتیم که بجز الله (کسی و یا چیز دیگری را) عبادت ننمایید و به پدر و مادر (تان) نیکی کنید و به خویشاوندان و یتیمان و مسکین ها (نیز نیکی نمایید) و برای مردم سخن نیک بگویید و نماز را برپا دارید و زکات پرداخت نمایید و سپس شما (یهودیان به این دستورات) پشت گردانیدید بجز افراد کمی از شما و در حالی که شما اعراض کنندگان هستید .

تفسیر آسان آیه (83) سوره بقره

(وَإِذْ أَخَذْنَا مِیثَاقَ بَنِی إِسْرَائِیلَ) این عهد محکم را الله متعال از یهودیان در تورات گرفته است، ناگفته نماند که تمام آنچه در این آیه آمده که الله متعال از یهودیان و بنی اسرائیل عهد گرفته که باید بدانها عمل نموده و پایبند به انها باشند ؛ در اسلام نیز آمده و الله و رسولش مسلمین را ملزم به انجام این اعمال مذکور دراین آیه نموده اند ، زیرآنچه در این آیه آمده یا مسائل اعتقادی است و یا ارکان مهم دینی و یا روابط اجتماعی و مسائل اخلاقی است ودر اصل اینها در ادیان آسمانی هیچ اختلاف و تفاوتی نیست آنچه در ادیان با یکدیگر مختلف و متفاوت اند برخی از مسائل مرتبط به برخی از احکام وجریاناتی از این قبیل می باشند اما در عقاید و اخلاقیات تمام ادیان یکی اند.

(لا تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللَّهَ) اولین و اصلی ترین عهدی که الله متعال در تورات از یهودیان گرفته است و در اسلام نیز از مسلمان گرفته و بلکه از تمام انسانها در روز الست گرفته و تمام انس و جن برای آن آفریده است ؛ همان عبادت نمودن الله متعال می باشد .

آری علمای بزرگوار اسلام می گویند : عبادت در لغت رام و فرمانبردار و تابع بودن است و در اصطلاح شرع عبادت : به هرگفتار و یا کردار ظاهری و یا باطنی گویند که مخصوص الله متعال بوده والله متعال آن را دوست داشته و از انجام آن راضی باشد.

عبادت در اسلام چند شرط مهم دارد :

1 - عبادت باید در قرآن و سنّت صحیح آمده باشد .

2 - عبادت باید طبق دستور شرع انجام شود .

3 - عبادت باید فقط و فقط برای الله متعال انجام شود .

هر یک از این شرائط سه گانه در عملی یافت نشود آن عمل عبادت شرعی محسوب نمی شود .

آری انجام عبادت برای الله و یکتا پرستی مخصوم یهودیان نبوده است بلکه عبادت را فقط برای الله انجام دادن چیزی است که الله متعال تمام انس و جن را برای آن آفریده است ، و توحید جریانی است که تمام ادیان الهی برآن متفق بوده و تمام انبیاء علیهم السلام بدان سو دعوت داده اند .

(وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَاناً) نیکی به پدر و مادر مخصوص یهودیان نیست بلکه در تمام ادیان الهی این دستور بوده و در اسلام نیز بر این حکم شرعی بسیار تأکید شده است ، ای نوجوانی که امروز زور بازو و توان داری قدر پدر و مادرت را بدان و هر گز آنها را به فرموشی نسپار بیا تا کمی با هم فکر کنیم که چه بودیم و چه کسی ما را با فضل و کرم الهی به اینجا رساند آن وقت شاید بهتر قدر پدر و مادر را بدانیم :

1 - آری جوان گرامی شاید من و تو بیاد نداریم، زمانی که نه ماه در شکم مادر بودیم و از بدن مادر تغذیه می کردیم و مادر بخاطر سالمیت ما از بسیاری از خوراکی ها مورد پسند خویش دست می کشید و دوران ویار بارداری خویش را با سختی پشت سر می گذراند و بابای مهربان به مادر می گفت نمی خواهد خیلی از کارها را انجام دهی من انجام می دهم تا به بچه ات ضرری نرسد .

2 - آری ای جوان مسلمان یک روزی من و تو نوزادی بودیم که لباس مارا کثیف و خیس می کردیم درآن وقت این پدرمهربان بود که برای ما پوشاک می خرید و این مادرنازنین بود که پوشاک ما را عوض نموده و ما را شسته و تمیز می کرد.

3 - آری ای نوجوان عزیز یک روزی من و تو بچه بودیم که مریض می شدیم و از درد به خود غلتیده و گریه می کردیم در آن وقت این پدر گرامی بود که بی تاب و با عجله به مطب دکتران دویده و برای من و تو وزیت و نوبت دکتر می گرفت و این مادر بود که ما را در بغل گرفته و جان جان می گفت و اشک می ریخت و با پدر همراه شده به نزد دکتر رفته و سپس به داروخانه رفته داروها را گرفته و داوروها را طبق دستور پزشک به من و تو می داد و شبهای متوالی را در بیمارستانها و یا خانه ها نمی خوابید تا من و تو از بیماری خوب شده و خواب راحتی داشته باشیم .

4 - آری نوجوان عزیز روزی بود که لباس و کفشت کهنه می شد می گفتی پدرم لباس نو و کفش نو می خواهم بابای مهربان می گفت چشم پسرم، چشم دخترم، چشم نور چشمم ، امروز بروم کار کنم چون که کارم تمام شد از کار برگشته برایت لباس دل بخواه ترا خواهم آورد، این پدر مهربان تا شب عرق ریخته و مزدوری دیگران را نموده و شب مزدش را گرفته با لباس پر از خاک و دستان آبله دار مزدش را از صاحب کار گرفته واز همانجا به بازار رفته و لباس نو برای تو خرید و به منزل آورد چون وارد خانه شده تو دویده به درب منزل رفتی و گفتی لباسم چه شد پدر بر گونه تو بوسه ای زد و گفت پسرم نازم و دختر نازنینم این هم لباست برو به تن نازت کن تا ببینم و با شادی تو و لب پرخنده تو خستگی روزم را از جانم بیرون کنم .

5 - آری نوجوان گرامی روزی را من و تو بیاد آوریم که مرحله ازدواج من و نتو نزدیک شده بود، پدر و مادر خوابشان نمی برد و شب روز بفکر من و تو بودند تا برای زندگی من و تو برنامه ریزی کنند ، آهای پسر محترم زمانی یاد بیاور که بابا گل تو با لب پر خنده می گفت کدام دختررا می خواهی تا برای تو خواستگاری کنم تو می گفتی فلان دختر را می خواهم ، بابا می گفت چشم و مادر برای آن دختر مورد پسند تو هدیه می برد و دل پدر و مادرآن دختر را بدست می آورد و آن دختر را برای تو راضی می کرد، تا زندگی تو روبراه شده و خانه تو آباد گردد ، و آهای دختر محترم یاد آور زمانی را که خواستگارها درب خانه بابای ترا می زدند و یکی پس از دیگری را بابا و مامان رد می کردند تا اینکه برای تو مرد مورد پسندی را انتخاب کنند که فردا بتواند پدری برای فرزندان تو، و مرد برای خانه تو باشد و در آخر مرد مورد پسند را پیدا نموده و ترا به عقد اسلامی او در آورد و تورا شاد نمود و از شادی و خنده تو لبان ترک خورده پدرت بخنده آمده و دستان لرزان و پیر مادر تو برسرت روسری نامزدی و چادر نامزدی می گذاشت .

6- آری پسر و دخترگرامی یادت می آید زمانی که می خواستی عروسی بگیری این پدر بود که می رفت کار می کرد تا جهیزیه خانه تو را به مُد روز خرید کند و اگر کارش کفاف نمی کرد از این و ازآن قرض گرفته وسائل مدل بالا برای تو خرید می کرد ، آهای پسر و دختری که به خانه بخت رفتی آیا یادت می آید که مادر دستبند طلای عروسی خودش را فروخت تا برای شب عروسی تو دستنبند جدیدی برای توی دختر بخرد و یا برای نامزد توی پسر بخرد و با این طریق ترا شاد و خندان گرداند .

7- آری ای نوجوان هر چه از پدر و مادر بگویم باز هم کم گفتم ولی این باید خوب بدانی که بعد از الله متعال این پدر و مادراند که همه کاره تواند وبه همین خاطر است که الله متعال در این آیه بعد از عبادت خویش نیکی به پدر و مادر را ذکر نموده است و به همین خاطر است که در بسیاری از احادیث بعد از شرک بزرگ ترین گناه نافرمانی پدر و مادر محسوب می شود .

8 - آهای پسرو دخترجوان بی وفا ؛ آیا تمام این نیکها و ده ها نیکی دیگر را فراموش نمودی که حالانکه پدر و مادر پیر شده اند ؛ دعا می کنی که زود تر بمیرند تا تو مالی ارث ببری؟!

آهای پسرو دخترجوان بی وفا؛  این همه احسان ها را فرموش نموده ای که پدر و مادر پیر را از خانه خودشان بیرون نموده و با چشمان اشکبار به خانه سالمندان می فرستی ؟!

آهای پسر و دختر جوان این را بدان که هر گونه با پدر و مادرت رفتار کنی فرزندان تو با تو رفتار خواهند نمود، زیرا دنیا دارالمکافات است .

 (وَذِی الْقُرْبَى)  یکی دیگر از تعهداتی که الله متعال از بنی اسرائیل گرفته است نیکی به خویشاوندان می باشد و این دستور در اسلام نیز می باشد که وظیفه هر مسلمان است که به اقوام و خویشان خود نیکی کند و روابط خوب داشته باشد و این عمل باعث درازی عمر و زیادی ثروت می گردد همان گونه که در حدیث صحیحی از رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم آمده که هر کس دوست می دارد که عمرش دراز و مالش زیاد گردد پس او روابط خویشاندی را با خویشان خود برقرار نماید .

(وَالْیَتَامَى) تعهد دیگری که الله متعال ازبنی اسرائیل گرفته است این است که به یتیمان نیکی کنند این دستور در اسلام نیز تأکید بسیاری شده است تا جایی که اسلام گفته کسانی که مال یتیم می خورند اینها در شکمشان آتش جهنم می خورند و تا جایی که رسول الله دوانگشت دست مبارک را به هم چسپانده و فرمودند: من و سرپرست یتیم در قیامت این گونه (به هم نزدیک) هستیم .

(وَالْمَسَاکِینِ) کمک به مساکین یکی دیگر از تعهداتی است که از بنی اسرائیل گرفته شده است و در اسلام نیز به مساکین توجه خاصی داده شده است و اسلام آنها را یکی از مصارف زکات و صدقات قرار داده است .

آری فقیری و تنگدستی سخت است و الله متعال برخی را با این روش امتحان می کند، در اصل خود مال و پول یک امتحان بزرگی است که افراد امت اسلامی بدان امتحان می شوند، الله متعال به برخی مال و ثروت می دهد و آنها را با دادن مال و ثروت آزمایش می کند تا ببیند که این مال و ثروت را چه گونه بدست آورده و در چه راهی مصرف می کنند، و به برخی دیگر الله متعال مال و ثروت نمی دهد و آنها را با فقر و مسکینی آزمایش می کند تا ببیند که آیا اینها صبر می کنند یا نه ؟ و تا بنگرد که آیا اینها دین را بخاطر دنیا می فروشند یا نه ؟ تا نگاه کند که آیا اینها به آنچه الله متعال به آنها داده قناعت می کنند یا نه ؟ و تا ببیند که آیا اینها دست به دزدی و سایر راه های حرام برای بدست آوردن مال می زنند یا نه ؟

آری الله متعال از اینکه به برخی از انسانها مال داده و به برخی نداده؛ دها و بلکه صدها وبیشتر از آن حکمت ها دارد، این یک مسلمان است که به قضاء و قدر الهی معتقد بوده و از راههای درست و شرعی تلاش رزق و روزی می کند و به هر آنچه الله متعال به او داد قناعت نموده و هرگز در اطراف حسادت وراههای حرام نمی چرخد .

(وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً) سخن نیک به دیگران گفتن یکی دیگر از تعهدات و عهد و پیمانهای بوده که الله متعال ازبنی اسرائیل گرفته است و این حکم در اسلام نیز وجود دارد و اسلام نیز به ما مسلمانان دستور سخن نیک گفتن به مردم را داده است ، سخن نیک شامل دو امر بسیار مهم می گردد :

1 - گفتگوعادی و معمولی که افراد با یکدیگر گفتگو می کنند این باید به نحو احسن صورت گیرد و با نیکی انجام شود .

2 - امر به معروف و نهی از منکر این نیز سخن نیکی است که باید با مردم به حکمت و روش نیک صورت گیرد .

(وَأَقِیمُوا الصَّلاةَ) نماز را برپا داشتن عهد و پیمان دیگری است که الله متعال از بنی اسرائیل گرفته بود و این دستور در اسلام نیز وجود دارد و برآن تأکید بسیاری شده است زیرا نماز رکنی از ارکان اسلام است و رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم در باره آن فرمودند: هرکس نماز را بطور عمدی ترک کند کفری را مرتکب شده است .

نماز باعث آرامش روح گشته و انسان را از کارهای زشت و منکرات باز می دارد، با برپائی نماز فرد از کارهای بد دور شده و پایبند عبادات گشته و از محبوبان الله متعال قرار خواهد گرفت .

(وَآتُوا الزَّکَاةَ) پرداخت زکات یکی دیگر از اموری است که الله متعال نسبت به آن از بنی اسرائیل عهد و پیمان محکمی گرفته است، در اسلام نیز زکات مهم بوده و رکنی از ارکان اسلام است .

زکات باعث پاکی مال فرد و خود او شده و سبب شادی دل فقراء و نیازمندان گشته و باعث رضایت الله متعال می گردد.

(ثُمَّ تَوَلَّیْتُمْ إِلاَّ قَلِیلاً مِنْکُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ) در این قسمت آیه الله متعال خطاب به بنی اسرائیل می گوید : با وجود عهد و پیمان محکم بستن نسبت به امور بالا ولی بازهم عهد شکنی نموده و بجز گروه اندکی به آن عهد و پیمان پشت گردانده و از اجرای دستورات و بندهای مذکور در آن عهد نامه اعراض و رو گردانی نمودند .